Mantelzorg en financiële gevolgen: Inkomstenderving en compensatie

Een mantelzorger zijn is een roeping. Je helpt je moeder, vader of partner omdat je om ze geeft.

Je doet het uit liefde. Maar heel eerlijk? Het kost je ook geld. Soms heel veel geld.

Je werkt minder, maakt reiskosten en koopt spullen die eigenlijk niet in je budget passen. Dat verdient een eerlijke vergoeding.

Veel mantelzorgers lopen financieel leeg zonder dat ze het door hebben. Ze regelen alles voor hun naaste, maar vergeten hun eigen portemonnee.

Dat is niet alleen zonde, het leidt ook tot stress. En als jij financieel in de knel komt, wie helpt je naaste dan? Daarom gaan we het hebben over geld. Concreet. Over wat je kwijtraakt en wat je terug kunt krijgen.

Waarom jouw portemonnee ook telt

Mantelzorg is geen 9-tot-5 baan. Het begint vaak ongemerkt. Eerst help je een uurtje met boodschappen.

Een maand later sta je elke dag te koken en was je de hele week.

Je baas merkt het. Je collega’s merken het.

Je salaris misschien ook. Financiële problemen zijn een hoofdreden voor mantelzorgers om te stoppen. Dat mag niet gebeuren.

Jij bent de steunpilaar. Als die steunpilaar omvalt, stort alles in.

Goed voor jezelf zorgen betekent dus ook je geldzaken op orde brengen. Het is geen egoïsme; het is noodzakelijk voor de continuïteit van de zorg. Bovendien is het vaak onzichtbaar leed. Collega’s zien je stress, maar niet de rekening van de taxi die je voor je moeder betaalde.

Familie ziet je vermoeidheid, maar niet je loonstrookje met minder uren. Het is tijd om dit zichtbaar te maken. Zodat je eerlijk gecompenseerd wordt voor wat je doet.

Hoe geld weglekt zonder dat je het ziet

De grootste boosdoener is inkomstenderving. Veel mantelzorgers werken minder uren.

Misschien neem je een dag minder of stop je met dat extra baantje. Een fulltimer die 20% minder gaat werken, ziet zo €400 tot €600 netto per maand verdwijnen.

Dat is een flinke hap uit je budget. Dan zijn er de reiskosten. Je rijdt heen en weer naar het ziekenhuis, de huisarts of de thuiszorgwinkel. De kilometervergoeding van de belasting is €0,21 per kilometer.

Als je 100 km per week rijdt, ben je al €84 per maand kwijt aan brandstof alleen. Dat telt op.

Daarnaast zijn er de onzichtbare kosten. Een extra telefoonabonnement voor contact, hogere boodschappen omdat je voor twee kookt, of een speciale stoel die je zelf koopt omdat de WMO-aanvraag nog loopt. Zelfs kleine bedragen zoals €10 per week voor extra eten kosten je €520 per jaar. Het geld glipt weg via tientallen kleine gaten.

Compensatie: wat kun je echt terugkrijgen?

Gelukkig is er geld beschikbaar. Het begint bij de gemeente via de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning).

De WMO is er voor jou, de mantelzorger. Je kunt een mantelzorgcomplement aanvragen. Dit is een financiële vergoeding voor de tijd die je kwijt bent. Dit is geen bijstand, maar een vergoeding voor geleverde zorg.

Het bedrag verschilt per gemeente. Gemiddeld ligt het mantelzorgcomplement tussen de €15 en €35 per uur.

Soms met een maximum aantal uren per maand, bijvoorbeeld 20 of 40 uur.

Stel je krijgt €25 per uur en je bent 15 uur per week kwijt? Dan praat je over €1.500 per maand aan vergoeding. Dit maakt een groot verschil.

Een andere optie via de WMO is de PGB (Persoonsgebonden Budget). Dit is een geldbedrag waarmee je zorg inkoopt.

Je kunt het gebruiken om jezelf te betalen als mantelzorger. Let wel: de hoogte hangt af van de zwaarte van de zorgvraag. Een indicatie voor intensieve zorg levert vaak €10 tot €25 per uur op, afhankelijk van de gemeente en de zorgzwaarte.

De WMO en PGB: Hoe werkt het in de praktijk?

De WMO is je eerste stap. Je belt het WMO-loket van je gemeente.

Je legt uit dat je mantelzorger bent en dat de situatie je financieel en fysiek te zwaagd wordt. Vraag specifiek om een 'keukentafelgesprek' waarin je mantelzorg bespreekbaar maakt. Zeg niet alleen dat je hulp nodig hebt voor je naaste, maar ook voor jezelf. Tijdens dit gesprek kijkt een WMO-consulent naar wat er nodig is, zoals professionele hulp of het inschakelen van buren voor ondersteuning.

Soms is het advies dat je naaste meer professionele zorg krijgt, zodat jij weer kunt werken. Soms krijg jij het mantelzorgcomplement.

Het hangt echt van de situatie af. Wees eerlijk over je financiële problemen.

Zij kunnen maatwerk leveren. Een PGB is wat complexer. Je krijgt het geld niet zomaar.

Eerst is er een indicatie door het CIZ of de gemeente nodig. Daarna stel je een zorgplan op.

Jij bent dan de werkgever. Je betaalt jezelf (als het mag volgens de regels) of huurt hulp in. Als je jezelf betaalt, hou je rekening met belasting. Een boekhouder inschakelen (kosten €50-€80 per uur) is soms slim om de administratie bij te houden.

Alternatieve vergoedingen en regelingen

Naast de WMO zijn er andere regelingen. De Belastingdienst heeft de 'Arbeidskostenvergoeding' voor onbetaald werk.

Dit is een speciale regeling voor mantelzorgers die ook een baan hebben. Je kunt een bedrag onbelast krijgen als je werkgever dit regelt. Vraag je HR-afdeling naar de 'vrije ruimte' in de WKR (Werkkostenregeling). Een andere optie is de 'Voorziening Mantelzorg' via je zorgverzekering.

Sommige verzekeraars, zoals CZ of Zilveren Kruis, hebben aanvullende pakketten voor mantelzorgers. Dit vergoedt soms respijtzorg of hulpmiddelen. Check je polis.

Een aanvullende verzekering kost vaak €10 tot €15 per maand extra, maar kan honderden euros aan hulpmiddelen dekken.

Vergeet de 'Regeling Loonkostenvoordeel (LKV)' niet voor je werkgever. Als je werkgever iemand in dienst neemt die langdurig ziek is of een Wajong-uitkering heeft, krijgt hij korting op de loonbelasting. Dit kan helpen om jouw uren aan te passen. Overleg met je baas hoe jij beide rollen (werken en zorgen) kunt combineren zonder inlevering op loon.

Praktische tips om je geld terug te krijgen

Wil je echt resultaat? Ga dan strategisch te werk.

1. Start met een zorgdagboek: Schrijf twee weken lang op wat je doet en hoe lang. Noteer ook alle uitgaven. Een bonnetje van €5,50 voor medicijnen? Opschrijven. Dit is je bewijs voor de gemeente.
2. Bel de WMO meteen: Wacht niet tot je instort. Zoek het nummer van het WMO-loket op de site van je gemeente. Zeg: "Ik ben mantelzorger en mijn financiële situatie verslechtert."
3. Vraag naar het Mantelzorgcomplement: Gebruik deze term. Vraag naar de specifieke vergoeding voor onbetaalde zorguren. Vraag ook naar respijtzorg, zodat jij weer kunt werken.
4. Check je zorgverzekering: Kijk na of je recht hebt op vergoeding voor hulpmiddelen (zoals een douchestoel of tillift). Dit scheelt vaak tientallen euro's per maand.
5. Overleg met je werkgever: Vraag naar de mogelijkheden voor een persoonlijk budget of flexibele uren. Gebruik de term 'Werkkostenregeling'.

Hier is een stappenplan: Sluit je aan bij een mantelzorgorganisatie en leer hoe je een mantelzorgovereenkomst opstelt met familie.

Organisaties zoals MantelzorgNL of lokale steunpunten bieden gratis workshops over geldzaken. Ze weten precies welke regels jouw gemeente hanteert. Soms is er zelfs een mantelzorgwaardering: een eenmalige vergoeding van €50 tot €250 per jaar. Vraag ernaar! Onthoud dit: zorgen is waardevol werk, maar vergeet niet dat ondersteuning door een mantelzorgcoach je hierbij enorm kan ontlasten.

Het verdient een eerlijke prijs. Jij bent de motor van de zorg.

Zorg er dus voor dat die motor goed gesmeerd blijft, met voldoende geld en rust. Stap voor stap, zonder schuldgevoel.