Omgaan met dwaalgedrag bij dementie: GPS trackers en sensoren vergelijken

Je kent het vast wel: je moeder met dementie loopt ’s nachts de straat op. Of je vader verdwijnt tijdens het boodschappen doen.

Het hartslaat in je keel. Dit dwaalgedrag is niet alleen eng voor jou, maar ook voor degene met dementie. Het zorgt voor onrust, slapeloze nachten en continue spanning.

Gelukkig zijn er slimme hulpmiddelen die je helpen om je veilig te voelen, zonder dat je elke seconde hoeft te kijken.

We gaan het hebben over GPS trackers en sensoren. Wat werkt nu écht goed in de praktijk?

Wat is dwaalgedrag eigenlijk?

Dwaalgedrag is meer dan alleen even verdwalen. Het is een onveilig gedrag waarbij iemand met dementie wegloopt en de weg niet meer terugvindt.

Dit gebeurt vaak onverwachts. De ene minuut zit iemand rustig op de bank, de volgende minuut staat hij bij de voordeur. Veel mantelzorgers herkennen de angst die hierbij komt kijken. Je wilt je naaste beschermen, maar je kunt niet 24 uur per dag naast hem of haar staan.

Zeker niet als je ook nog moet werken of slapen. Een hulpmiddel kan dan een uitkomst zijn.

De WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) speelt hier een grote rol in. Gemeentes vergoeden vaak hulpmiddelen die dwaalgedrag voorkomen.

Denk aan sensoren die een alarm geven als iemand de deur uitgaat. Of een GPS tracker die realtime locatie doorgeeft. Dit helpt om langer thuis te wonen, iets wat veel ouderen heel belangrijk vinden.

Hoe werken GPS trackers en sensoren?

Er zijn grofweg twee soorten hulpmiddelen om dwaalgedrag te beheersen: sensoren en GPS trackers. Ze hebben allebei een andere aanpak.

Laten we beginnen met sensoren. Sensoren zijn kleine apparaatjes die je in huis plaatst. Ze meten beweging of openen van deuren.

Je kunt ze bijvoorbeeld op de voordeur plakken. Zodra de deur openslaat, krijg jij een seintje op je telefoon.

Dit werkt vaak met een basisstation dat in huis staat. Dit stoot geluidsgolven uit en meet beweging. Geen GPS, dus niet buiten het huis.

Een voorbeeld van een goed systeem is de Homeward Key. Dit is een slim slot dat je op de bestaande deur plaatst.

Het sluit automatisch en geeft een seintje als iemand probeert te openen.

De Homeward Key is speciaal gemaakt voor mensen met dementie en is eenvoudig te installeren. Het werkt met een app voor de mantelzorger. Net als bij nachtelijke onrust bij dementie is de Smarterollen sensor een bekend systeem. Dit is een sensor die je op de deur plakt.

Het is een simpele, goedkope oplossing. Als de deur open gaat, trilt je telefoon.

Dit is ideaal voor binnen. Je kunt het ook gebruiken om te zien of iemand 's nachts opstaat. Dit helpt om vallen te voorkomen.

Dan zijn er GPS trackers. Deze werken overal. Of je naaste nu naar de supermarkt wandelt of in het park zit, jij ziet waar hij is.

De tracker stuurt locatiegegevens via het mobiele netwerk naar jouw telefoon. Dit geeft een gerust gevoel. GPS trackers zijn er in allerlei vormen.

Denk aan een horloge, een sleutelhanger of een sensor in de schoenzool.

Het is belangrijk dat het apparaat draagcomfort heeft. Veel ouderen willen geen 'ding' dragen. Een horloge voelt vaak nog het meest normaal.

Vergelijken van varianten en prijzen

De keuze hangt af van de situatie. Woon je zelf bij je naaste in?

Deur sensoren (binnenhuis)

Of ben je alleen overdag de mantelzorger? Hieronder vergelijken we een paar populaire opties die passen binnen de WMO of zelf te kopen zijn. Er zijn verschillende praktische hulpmiddelen bij dementie die vooral goed zijn om onrust te voorkomen.

• Smarterollen Deursensor: Een simpele sticker. Werkt op batterijen. Je krijgt een push-melding op je telefoon. Prijzen liggen rond de €40 - €60 per stuk. Je hebt er soms een hub (basisstation) voor nodig, dat kost ongeveer €100.
• Homeward Key: Een duurder maar slimmer systeem. Dit vervangt de deurklink. Het voelt voor de persoon met dementie normaal om te openen, maar het stuurt jou een waarschuwing. De kosten zijn ongeveer €150 - €200 per deur. Dit is vaak goedkoper dan een dure GPS die je later misschien niet gebruikt.

GPS Trackers (buiten)

Ze waarschuwen je voordat iemand echt verdwaald is. Als je naaste de deur uit is, heb je meer nodig dan alleen een deursensor.

• AngelSense: Dit is een populaire GPS tracker speciaal voor mensen met dementie. Hij heeft een 'luister-in' functie (let op privacy!) en een hoge nauwkeurigheid. De tracker is moeilijk af te doen. De aanschaf is ongeveer €150, met een abonnement van €30 - €50 per maand.
• Watchu Guardian: Een horloge-variant. Ziet eruit als een normaal horloge, niet als een medisch apparaat. Heeft een noodknop en GPS. Prijzen: horloge rond de €200, abonnement ongeveer €25 per maand.
• Garmin inReach Mini: Een kleine, stevige tracker. Werkt ook zonder mobiel netwerk (via satelliet). Handig als je in een buitengebied woont. Prijzen: apparaat ongeveer €350, abonnement ongeveer €15 per maand.

Dan komt de GPS om de hoek kijken. Vergeet niet de WMO. Veel gemeentes vergoeden deze hulpmiddelen via de WMO voorziening. Je moet wel eerst een aanvraag doen bij het WMO loket van jouw gemeente.

Soms vergoeden ze een basisversie. Voor de 'luxe' trackers zoals AngelSense betaal je vaak zelf bij.

Praktische tips voor mantelzorgers

Het aanschaffen van een tracker is stap 1. Maar hoe zorg je dat het werkt? Hier zijn een paar concrete tips die je direct kunt gebruiken.

1. Test het eerst zelf: Zet de sensor op je eigen deur. Loop eens heen en weer. Voelt het alarm goed aan? Is het volume hard genoeg? Zo niet, stel het bij voordat je het bij je naaste installeert.
2. Maak een sleutelhanger leuk: Stop een GPS tracker in een leuke sleutelhanger. Doe er een sleutelbos aan vast met een oude, onbelangrijke sleutel. Zo voelt het niet als 'gecontroleerd worden' maar als een gewone sleutel.
3. Gebruik de WMO: Bel jouw gemeente. Vraag naar het WMO loket. Zeg dat je te maken hebt met dwaalgedrag en dat je een sensor nodig hebt voor de veiligheid. Vaak mag je ook een eigen bijdrage betalen voor duurdere apparaten. De maximum eigen bijdrage voor WMO is ongeveer €19 per maand (afhankelijk van inkomen).
4. Zorg voor een goede oplader: Een lege batterij is gevaarlijk. Koop een extra oplader en leg deze op een vaste plek. Stel in je telefoon een herinnering in: 'Check batterij tracker om 20:00 uur'.
5. Combineer systemen: Gebruik binnensensoren voor de nacht en een GPS tracker voor overdag. Dit scheelt in de kosten en geeft je precies de rust die je nodig hebt.

Conclusie: Wat kies jij?

Er bestaat geen 'beste' hulpmiddel, alleen het middel dat het beste past bij jouw situatie. Woon je samen?

Dan zijn deursensoren vaak voldoende om je tijdig te waarschuwen. Woont je naaste zelfstandig of wandelt hij graag buiten?

Dan is een GPS tracker onmisbaar. Onthoud dat het doel is om de kwaliteit van leven te verbeteren, bijvoorbeeld door te kijken naar muziek en apps voor thuis. Zowel voor jou als voor je naaste zorgt een GPS tracker of sensor voor minder stress.

Je hoeft niet elke vijf minuten te checken waar iemand is. Je kunt weer even ademhalen.

Start met een simpele sensor als je twijfelt. Het is goedkoop en effectief voor binnenshuis. Groeit de onrust? Of loopt je naaste vaker weg?

Dan is een investering in een GPS tracker de volgende stap. Praat erover met de huisarts of het WMO loket. Je staat er niet alleen voor.