Wasbaar incontinentiemateriaal vs wegwerp: Milieu en kosten vergeleken

Je staat in de winkel, of je bent net thuis met een proefpakket van de thuiszorg. Je kijkt naar twee stapels.

Aan de ene kant heb je de klassieke wegwerpbroekjes, licht en makkelijk.

Aan de andere kant liggen dikke, wasbare luiers die eruitzien als gewoon ondergoed. Het is een keuze die veel mantelzorgers en mensen met een WMO-indicatie moeten maken. Wat is nou echt beter?

Niet alleen voor je portemonnee, maar ook voor het milieu? We gaan het even gezellig en eerlijk bekijken, alsof we erover aan tafel zitten. Geen ingewikkelde theorie, maar harde cijfers en praktijkervaring.

De milieubelasting: een verhaal van plastic en water

Wegwerp incontinentiemateriaal is ontzettend handig. Je gooit het in de container en je bent er vanaf.

Maar die luiers blijven 300 tot 500 jaar liggen. Ze zitten vol met plastic en het duurt eeuwen voordat ze vergaan.

In Nederland belandt een groot deel van deze luiers bij het restafval, wat jammer is van de grondstoffen. Elk jaar gooien we met z'n allen een berg afval weg die je makkelijk kunt vergelijken met een flinke heuvel. Dat voelt niet goed, hè?

Wasbaar materiaal lijkt in eerste instantie misschien beter. Geen plastic in de container.

Maar het kost wel water en energie om het te wassen. Je wast op minimaal 60 graden om het hygiënisch te houden, en soms gaat de droger er aan te pas. Toch is het plaatje op de lange termijn vaak gunstiger. Een wasbare broek gaat jarenlang mee, terwijl je van wegwerp er elke dag één weggooit.

Over een jaar of vijf heb je met wasbaar een stuk minder afval geproduceerd.

De milieu-impact is dus niet zwart-wit. Wil je echt het milieu ontlasten? Kies dan voor wasbaar en was zo zuinig mogelijk.

Doe een volle was, gebruik een ecoprogramma en zet de waslijn buiten in plaats van de droger. Zo combineer je het comfort van herbruikbaar materiaal met een minimale impact.

Voor mantelzorgers is het soms een drempel, maar eenmaal draaiend went het snel. Je kunt met een gerust hart zeggen dat je een steentje bijdraagt.

De kosten: nu duur, straks goedkoper?

Laten we even heel concreet kijken naar wat het kost. Een gemiddeld wegwerpbroekje van een merk als Abena, Tena of Hartmann kost ongeveer 0,40 tot 0,70 euro per stuk. In deze TENA vs Depend vergelijking ziet u precies welk merk het beste absorbeert.

Een zwaardere versie, voor een forse incontinentie, kan oplopen tot 1,20 euro. Een gemiddelde gebruiker heeft er zo 4 tot 6 per dag nodig. Reken eens even mee: 5 luiers per dag à 0,50 euro is 2,50 euro per dag.

Per maand ben je dan al snel 75 euro kwijt, en dat loopt op tot bijna 900 euro per jaar.

Wasbaar materiaal is een investering. Een goed wasbaar broekje van een merk als Disana (wol) of een PUL-broekje kost tussen de 20 en 30 euro. Je hebt er ongeveer 10 tot 15 nodig om de wasdraaien te kunnen bijhouden zonder elke avond in de stress te zitten. De totale investering ligt dus rond de 200 tot 400 euro.

Dat voelt even flink, dat begrijp ik. Maar dan ben je klaar voor de komende jaren.

De slijtage is minimaal en ze zijn vaak nog door te verkopen ook. Op termijn is het antwoord duidelijk: wasbaar is vele malen goedkoper. Na ongeveer 6 tot 9 maanden heb je de investering eruit gehaald vergeleken met wegwerp.

Daarna spaar je elke maand tientallen euros uit. Voor mensen met een WMO-indicatie kan het soms lonen om te kijken of je een deel van de aanschaf vergoed kunt krijgen, al is dat lang niet altijd het geval.

De besparing is voor jouw eigen portemonnee. Als je langdurig zorg nodig hebt, is het echt een overweging waard.

Gebruiksgemak en praktische kant

Wegwerp wint het op het gebied van gemak. Pakt uit, doet aan, gooit weg. Voor een mantelzorger die 's nachts snel moet helpen, of voor iemand die in een verpleeghuis woont, is dit goud waard.

Je hoeft niets te sorteren, niets te wassen. De luiers zijn licht en nemen weinig ruimte in beslag in de kast.

Bovendien zijn ze vaak wat stiller onder kleding en sluiten ze naadloos aan op het lichaam. Wasbaar materiaal vraagt iets meer organisatie.

Je moet de was sorteren (liefst apart van de gewone was), wassen, drogen (wat langer duurt) en opvouwen. Als je zelf nog mobiel bent of als je mantelzorger bent, is het prima te doen. Sommige systemen zijn makkelijker dan andere.

Kies je voor broekjes met drukknopen? Of voor 's nachts een extra absorberende inlegger? Zeker als je minder mobiel bent en bijvoorbeeld afhankelijk bent van comfortabele krukken bij lang gebruik, is gebruiksgemak essentieel.

Het went snel, maar het is wel een nieuwe routine. Er is ook een hygiënisch verschil. Wegwerp neemt vocht enorm goed op en houdt het vast. Dat voelt vaak droger aan.

Bij wasbaar voel je sneller dat je 'nat' bent, tenzij je zeer regelmatig wisselt. Dat kan een nadeel zijn voor het huidje.

Een voordeel van wasbaar is dat het vaak van ademend materiaal is (katoen/wol), wat doorliggen kan helpen voorkomen.

Dat is een belangrijk punt voor langdurige zorg.

"Ik dacht altijd dat wasbaar vies en gedoe was. Maar na drie maanden wilde ik niet meer anders. Mijn moeder heeft minder last van uitslag en ik bespaar een hoop geld." - Een ervaring van een dochter die mantelzorg geeft.

De keuzehulp: wat kies jij?

Het gaat erom wat bij jouw situatie past. Er is geen foute keuze, alleen een die beter werkt voor jou.

Kijk naar je budget, je energie en je lichamelijke situatie. Weeg de voor- en nadelen af, zoals de manoeuvreerbaarheid van een elektrische rolstoel. En bedenk: je hoeft niet alles-of-niets te kiezen.

• Kies voor wegwerp als: Je net begint met zorgen en je wilt geen extra was. Je mantelzorger is minder mobiel of heeft weinig tijd. Je vaak onderweg bent en geen was mee wilt nemen. Je een WMO-indicatie hebt waarmee je deze luiers (deels) vergoed krijgt. Of als je voorkeur uitgaat naar maximale discretie en droogheid.
• Kies voor wasbaar als: Je een vaste waarde bent in de zorg en je wilt op de lange termijn geld besparen. Je milieu-bewust bent en je afval wilt verminderen. Je huidproblemen hebt (doorliggers, uitslag) door het plastic van wegwerp. Je de wasmachine makkelijk kunt gebruiken en een routine kunt opbouwen.
• De middenweg: Het hybride systeem: Gebruik wasbare luiers overdag en wegwerp 's nachts (of andersom). Of gebruik wasbare broekjes met wegwerp inleggers. Zo bespaar je veel wegwerp, maar houd je het 's nachts droog en makkelijk. Dit is een populaire optie bij veel mantelzorgers die starten.

Soms is een mix het beste. Gebruik deze gids om je keuze te bepalen:

Probeer het gerust eens uit. Veel leveranciers van hulpmiddelen (via WMO of Zorg in Natura) bieden proefpakketten aan. Zo voel je echt het verschil voor je een keuze maakt. Het gaat erom dat jij of je naaste met een gerust gevoel de dag doorkomt.