GPS dwaalalarm instellen voor mensen met dementie: Stap-voor-stap

Het gebeurt sneller dan je denkt. Je moeder wandelt even de tuin in, en een minuut later is ze de straat uit.

Of je vader vergeet de weg terug naar huis tijdens zijn dagelijkse ommetje. De paniek slaat toe. Een GPS dwaalalarm kan dan een lifeline zijn.

Het geeft jou rust en je naaste met dementie meer vrijheid. Het is een hulpmiddel dat naadloos past in de wereld van mantelzorg, WMO en thuiszorg.

In dit artikel leg ik je exact uit hoe je zo’n alarm instelt. Zodat je het vandaag nog kunt regelen.

Wat je nodig hebt voor een GPS dwaalalarm

Voordat je begint, moet je een paar dingen op een rijtje zetten. Dit is de basis.

Zonder deze spullen kom je niet ver. Het is niet ingewikkeld, maar je moet het wel hebben.

Allereerst heb je een GPS-tracker nodig. Dit is het apparaatje zelf. Je kunt kiezen voor een horloge of een losse tag die je in een jaszak of aan een sleutelbos doet.

Een populair model is de Philips Telecare SafeMate. Dit is een horloge dat je draagt als een normaal horloge.

Het is stevig, waterdicht en heeft een noodknop. De aanschafprijs ligt rond de €150,-. Een andere optie is de Alarmabel van Zorgdraag, een hals- of polsbandje. Dit kost ongeveer €120,-.

Beide zijn geschikt voor mensen met dementie. Ten tweede heb je een abonnement nodig.

Een GPS-tracker heeft simkaart en data nodig om te kunnen bellen en locatie doorsturen. Dit regel je via de leverancier. Een abonnement kost gemiddeld €10,- tot €15,- per maand.

Soms zit dit al inbegrepen bij een totaalpakket van een zorgaanbieder. Ten derde een smartphone of tablet.

Jij als mantelzorger hebt een app nodig om de locatie te zien en om het alarm in te stellen. Zorg dat je toestel up-to-date is. Een oude Android of iPhone werkt vaak nog prima, maar de nieuwste app-versies vereisen meestal iOS 12 of Android 8.0 en hoger.

Als laatste heb je toegang tot de WMO-regeling van je gemeente nodig. Veel gemeenten vergoeden een GPS-tracker onder de noemer ‘hulpmiddelen’ of ‘begeleiding’.

Je moet dan een aanvraag indienen bij het WMO-loket. Dit duurt vaak 6 tot 8 weken.

Soms is er een eigen bijdrage van maximaal €19,- per maand via het CAK.

Stap 1: Kies het juiste apparaat voor jouw situatie

De keuze voor een apparaat is persoonlijk. Het hangt af van de dagelijkse routine van je naaste.

Een horloge werkt goed voor iemand die nog graag een horloge draagt. Een losse tag is beter voor iemand die horloges irritant vindt. Stap 1.1: Bekijk de levensstijl. Is je vader actief en wandelt hij veel? Kies dan een model met een lange batterijduur, minimaal 3 tot 5 dagen.

De SafeMate gaat ongeveer 3 dagen mee. Is je moeder minder mobiel?

Dan is een kleiner, lichter model zoals de Alarmabel fijner. Deze weegt maar 30 gram.

Stap 1.2: Controleer de betaalbaarheid. Check bij je gemeente of je recht hebt op een WMO-voorziening. Bel het WMO-loket (zoek op ‘WMO [jouw gemeente]’). Vraag specifiek naar ‘GPS-veiligheidslocatie’ of ‘dwaalalarm’.

Soms werken gemeenten samen met een thuiszorgorganisatie zoals Thuiszorg Zuid-Kennemerland of Maandag. Die kunnen het apparaat direct leveren.

Stap 1.3: Bestel het apparaat. Bestel via een zorgspecifieke leverancier, niet via een algemene webshop. Bijvoorbeeld via Zorgdrager of Medipoint. Deze partijen leveren de benodigde software en service.

Een fout die mensen maken: een goedkope sport-tracker kopen. Die werken niet goed genoeg voor dwaalalarmen.

Ze hebben geen noodknop en geen apart netwerk. Veelgemaakte fout: Te snel kiezen voor de goedkoopste optie.

Een apparaat van €50,- heeft vaak een batterijduur van maar 12 uur.

Dat betekent dagelijks opladen, wat voor iemand met dementie verwarrend is. Kies voor kwaliteit, niet voor de laagste prijs.

Stap 2: Activeer de simkaart en download de app

Nu het apparaat binnen is, begint de technische kant. Dit duurt ongeveer 30 minuten.

Zorg dat je even de tijd hebt en niet gestoord wordt. Stap 2.1: Activeer de simkaart. De meeste zorg-trackers hebben een ingebouwde simkaart. Je hoeft deze er niet uit te halen.

Je krijgt bij het apparaat een activatiecode of een QR-code. Ga naar de website van de leverancier (deze staat in de handleiding).

Voer de code in en vul je persoonlijke gegevens in. Dit is nodig voor de 112-koppeling. Stap 2.2: Download de app. Zoek in de App Store (Apple) of Google Play Store (Android) naar de bijbehorende app. Voor de Philips SafeMate heet de app ‘SafeMate’.

Voor Zorgdraag is het ‘Zorgdraag App’. De app is gratis.

Download en installeer hem op jouw telefoon. Stap 2.3: Maak een account aan. Open de app en kies ‘Nieuwe gebruiker’. Vul je e-mailadres in en kies een sterk wachtwoord.

Je krijgt een bevestigingsmail. Klik op de link in de mail.

Dit is essentieel om de beveiliging te waarborgen. Stap 2.4: Koppel het apparaat. In de app kies je ‘Apparaat toevoegen’. Scan de QR-code op de doos of het horloge.

De app zoekt nu verbinding. Dit kan 2 tot 5 minuten duren.

Zorg dat het horloge is opgeladen (minimaal 50%) en binnen bereik van WiFi of 4G. Veelgemaakte fout: De app downloaden op de telefoon van de persoon met dementie. Doe dit nooit.

De persoon met dementie moet het apparaat dragen, maar jij beheert het via jouw telefoon. Zorg dat je notificaties aanstaat.

Stap 3: Stel de veiligheidszones in (de ‘safe zones’)

Dit is de belangrijkste stap. Je geeft aan waar je naakte mag zijn en waar niet.

Dit heet een ‘geo-fence’. Een virtueel hek om het huis. Stap 3.1: Open de kaart in de app. Ga naar het tabblad ‘Locatie’ of ‘Zones’.

De app toont een kaart van jouw omgeving. Zoom in op het huis van je naaste.

Stap 3.2: Teken de veilige zone. Kies ‘Nieuwe zone toevoegen’. Sleep de cirkel of het vierkant naar de juiste plek. Voor een rijtjeshuis is een straal van 150 meter vaak voldoende.

Dit dekt de tuin, de straat en de directe buren. Voor een vrijstaand huis in een buitengebied kies je misschien 300 meter.

Wees niet te streng; je wilt geen vals alarm. Stap 3.3: Geef de zone een naam. Noem het ‘Thuis’ of ‘Tuin’.

Dit maakt het overzichtelijker. Je kunt meerdere zones maken. Denk aan ‘Winkelcentrum’ of ‘De dagbesteding’. Stap 3.4: Stel de gevoeligheid in. De meeste apps hebben een schuifje voor ‘Afstand tot rand’.

Zet deze op ‘Gemiddeld’ of ‘Laag’. Als je hem op ‘Hoog’ zet, krijg je een alarm als je naaste alleen maar de voortuin uitloopt.

Dat is vaak te snel. Stap 3.5: Sla op en test. Druk op ‘Opslaan’. Loop nu zelf met de telefoon (niet met het horloge) de zone uit.

De app moet een seintje geven dat je de zone verlaat. Veelgemaakte fout: De zone te klein maken.

Mensen met dementie dwalen vaak af via een vast patroon. Ze lopen misschien de straat uit en dan linksaf. Zorg dat de veilige zone ruim genoeg is om dit patroon te omvatten. Een straal van 100 meter is vaak te krap.

Stap 4: Configureer het dwaalalarm en de contactpersonen

Nu zorgen we ervoor dat het alarm afgaat als het nodig is. En dat de juiste mensen worden gebeld.

Stap 4.1: Zet het dwaalalarm aan. Ga naar ‘Instellingen’ > ‘Waarschuwingen’. Zet de schakelaar bij ‘Verlaten zone’ op AAN. Je kunt kiezen voor een push-notificatie (een berichtje op je scherm) of een luid alarm.

Voor dementie is een push-notificatie vaak beter. Een luid alarm op het horloge kan je naaste afschrikken.

Stap 4.2: Voeg contactpersonen toe. Ga naar ‘Noodcontacten’. Voeg je eigen nummer toe als eerste contact. Voeg daarna de nummers toe van andere mantelzorgers of buren.

Minimaal 2, maximaal 5 personen. De app belt deze personen automatisch als de zone wordt verlaten.

Stap 4.3: Stel de volgorde in. Sommige apps laten je kiezen wie er als eerste wordt gebeld.

Zet jezelf op nummer 1. Zo weet je zeker dat je direct op de hoogte bent. Stap 4.4: Test de noodknop. Op het horloge zit vaak een rode knop. Druk hier 3 seconden op.

De app moet een alarm tonen en de contactpersonen moeten een melding krijgen (test dit even van tevoren met ze). Dit is de ‘SOS-functie’.

Veelgemaakte fout: Vergeten om de accu-instellingen van de telefoon aan te passen. Op iPhones en Androids worden apps soms ‘slapend’ gemaakt om batterij te besparen. Ga naar je telefooninstellingen, zoek de GPS-app en zet ‘Batterijbesparing’ uit. Anders mis je de melding.

Stap 5: Oefenen en uitleggen aan je naaste

Een apparaat werkt alleen als het gedragen wordt en begrepen wordt. Dit is een psychologische stap, geen technische.

Stap 5.1: Kies het juiste moment. Leg het horloge of de tag niet zomaar op tafel.

Kies een moment dat je naaste rustig is. Zeg iets positiefs: “Dit is een nieuw horloge. Het helpt ons om te zien waar je bent, zodat we niet ongerust hoeven te zijn.”

Stap 5.2: Maak er een routine van. Hang het horloge aan de kapstok naast de jas. Of leg de tag in de vaste jaszak. Doe het elke dag op hetzelfde tijdstip.