GPS tracker vs thuisalarm: Wat is beter voor iemand met dementie

Een vader verdwaalt in de supermarkt. Een moeder wandelt ’s nachts de deur uit.

Het gebeurt sneller dan je denkt, en het zorgt voor pure paniek. Je wilt je naaste met dementie zo lang mogelijk thuis laten wonen, maar die angst voor verdwalen of ongelukken houdt je ’s nachts wakker. De oplossing lijkt vaak te liggen in technologie: een GPS tracker of een thuisalarm.

Maar welke kies je? Het is geen keuze tussen goed en fout, maar tussen twee totaal verschillende aanpakken. Laten we ze naast elkaar leggen, zonder poespas.

Hoe werkt zo’n GPS tracker eigenlijk?

Een GPS tracker is eigenlijk een kleine zender die je op zak geeft of om doet.

Denk aan een horloge, een halsketting of een apparaatje dat je in de jaszak stopt. Via satellieten weet het systeem precies waar je naaste is.

Jij kijkt de locatie op een plattegrond in een app op je eigen telefoon. Je kunt een veilige zone instellen, een zogenaamd virtueel hek. Zodra je vader of moeder die grens overgaat, krijg je een seintje op je telefoon. Sommige systemen, zoals de AngelSense of de MyAmigo, hebben ook een noodknop of een luisterfunctie.

Het is een actief hulpmiddel dat vooral gericht is op het voorkomen van langdurig verdwalen.

Het grote voordeel is de bewegingsvrijheid. Je naaste kan nog gewoon naar de buurtwinkel of een ommetje maken in het park, zonder dat jij continu in je telefoon hoeft te kijken. Je voelt je minder als een bewaker en meer als een steun in de rug.

Het geeft een stukje zelfstandigheid terug. Maar het werkt alleen als het apparaat gedragen wordt en de batterij niet leeg is.

De praktische kant van een tracker

Een GPS tracker is geen wondermiddel, maar een stukje technologie dat rust kan geven.

De kosten voor een GPS tracker vallen reuze mee. Je koopt een apparaatje al voor ongeveer €50 tot €150. Daar komt dan een abonnement bij, meestal tussen de €10 en €20 per maand.

Dat is vaak goedkoper dan een Wmo-voorziening, maar het is wel een eigen keuze. De Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) kan soms een vergoeding geven voor een GPS tracker, maar dat hangt af van de gemeente en de situatie.

Het is slim om dit te bespreken met een wijkverpleegkundige of een Wmo-consulent.

Ze kijken dan naar wat er nodig is om zelfstandig thuis te wonen. Gebruiksgemak is wel een aandachtspunt.

Een tracker moet opladen, vaak elke dag of om de paar dagen. En je naaste moet hem ook echt willen dragen. Sommige mensen met dementie vinden een horloge of halsketting vreemd en doen het af. Dan heb je niets aan het apparaat.

Het is dus belangrijk om het samen te oefenen en er een gewoonte van te maken.

Kies een model dat comfortabel zit en makkelijk te bedienen is.

Thuisalarm: een vangnet in huis

Een thuisalarm is iets anders. Dit is geen tracker voor buiten, maar een alarmsysteem voor binnen.

Het bestaat meestal uit een basisstation (een kastje met een alarm) en sensoren op deuren en ramen. Sommige systemen, zoals de Thuiszorg Alarmering van ZorgDomein of een simpel wekkersysteem, werken met een drukknop of een bewegingsmelder.

Als je naaste ’s nachts opstaat en de kamer uitloopt, of als de voordeur open gaat, gaat er een alarm af. Dat alarm kan lokaal zijn (in huis), maar vaak is het ook verbonden met een meldkamer of met jouw telefoon. Het is een vangnet voor binnen. De focus ligt hier op directe hulp in huis.

Het is perfect voor mensen die ’s nachts onrustig zijn of de neiging hebben om te dwalen zonder jas of schoenen aan.

Het voorkomt dat iemand ongemerkt het huis uitloopt en in gevaar komt. Het is een stukje zekerheid dat je in huis haalt. Het is geen vervanging van toezicht, maar een aanvulling.

Het geeft jou de kans om snel te reageren als er iets gebeurt. Je slaapt wat rustiger als je weet dat het systeem waakt.

De kosten en het onderhoud van een thuisalarm

Thuisalarmen zijn vaak iets duurder in aanschaf, vooral als je een uitgebreid systeem wilt met meerdere sensoren en een koppeling met een meldkamer.

De aanschafprijs ligt tussen de €100 en €300. Een abonnement voor een meldkamer of een zorgcentrale kost vaak €20 tot €40 per maand. Gelukkig valt een thuisalarm vaak onder de Wmo.

Veel gemeentes vergoeden een basisalarmering voor ouderen of mensen met dementie. Dit wordt dan gezien als een hulpmiddel om zelfstandig te blijven wonen.

Je kunt dit aanvragen bij de Wmo-consulent van je gemeente. Wat het gebruiksgemak betreft: een thuisalarm is vaak eenvoudiger.

Je zet het aan en uit met een simpele drukknop of een tag. De sensoren zijn plug-and-play.

Het nadeel is dat het alleen werkt binnen het bereik van het systeem. Als je naaste de deur uitloopt, ben je het signaal kwijt. Het is dus geen oplossing voor iemand die graag lange wandelingen maakt. Het is vooral bedoeld voor mensen die binnen blijven, maar ’s nachts of overdag onverwachte bewegingen maken.

De vergelijking: 5 concrete criteria

Laten we de twee opties nu echt naast elkaar zetten. We kijken naar de dingen die er in de praktijk toe doen, zoals prijs, gebruik en hoe het werkt met de Wmo. Denk hierbij ook aan de keuze tussen een elektrische of handmatige rolstoel.

Dit helpt je om een keuze te maken die bij jouw situatie past.

1. Prijs: Een GPS tracker is vaak goedkoper in de maand (€10-€20), vooral als je geen meldkamer nodig hebt. Een thuisalarm met meldkamer is duurder (€20-€40 per maand), maar de aanschaf kan lager zijn. De Wmo vergoeding maakt een groot verschil. Voor een thuisalarm is die vergoeding vaak makkelijker te krijgen dan voor een GPS tracker.
2. Capaciteit (binnen vs buiten): De tracker is de winnaar voor buiten. Hij werkt overal waar GPS-signaal is. Het thuisalarm is alleen binnen nuttig. Buiten het huis is het systeem waardeloos.
3. Gebruiksgemak voor je naaste: Een tracker moet je dragen (horloge of ketting). Dat kan soms irritant zijn of vergeten worden. Een thuisalarm werkt vaak met een simpele drukknop of automatische sensoren. Het vereist minder van de gebruiker, maar wel van de mantelzorger die het moet in- en uitschakelen.
4. Kosten op termijn: Een tracker heeft een laag maandbedrag en een app die je zelf beheert. Een thuisalarm met meldkamer is duurder op termijn door het abonnement. Zonder meldkamer is het goedkoper, maar dan ben je zelf de hulpverlener. Denk ook aan de Wmo: een vergoeding is eenmalig, maar een eigen abonnement loopt door.
5. Privacy en zelfstandigheid: Een tracker geeft meer vrijheid en zelfstandigheid. Je naaste kan gaan en staan waar hij wil, jij houdt een oogje in het zeil. Een thuisalarm voelt meer als een ‘gouden kooi’; het beperkt de bewegingsvrijheid tot het huis, maar geeft wel directe hulp bij ongelukken binnen.
6. Technische betrouwbaarheid: GPS trackers kunnen storing hebben in dichte bossen of grote gebouwen. Een thuisalarm is betrouwbaarder binnenshuis, maar heeft wel stroom nodig en goede wifi of een telefoonlijn.
7. Wmo vergoeding: Voor een thuisalarm is een Wmo-voorziening vaak standaard. Voor een GPS tracker is het een discussie met de gemeente. Soms wordt het gezien als ‘luxe’, soms als noodzakelijk. Check dit altijd eerst.

Keuzehulp: welke kies jij?

De keuze hangt af van de situatie van je naaste en van jou. Er is geen pasklaar antwoord, maar er zijn wel duidelijke richtlijnen. Denk na over wat er echt gebeurt in huis en daarbuiten.

Kies een GPS tracker als: je naaste nog graag en vaak naar buiten gaat, alleen of met begeleiding.

Als het gevaar op verdwalen groot is, bijvoorbeeld bij beginnende dementie. Als je zelf de rust wilt hebben dat je weet waar hij is, zonder dat je continu hoeft te bellen.

Als je naaste het niet erg vindt om iets te dragen. En als je zelf de app kunt beheren. Kies een thuisalarm als: je naaste vooral binnen is en ’s nachts onrustig is of de neiging heeft om te dwalen zonder jas.

Als het belangrijk is dat er meteen iemand komt bij een val of ongeluk in huis.

Als je naaste geen horloge of ketting wil dragen. Als je een Wmo-vergoeding wilt aanvragen, want die is vaak makkelijker te krijgen voor een thuisalarm. Als je zelf ’s nachts beter slaapt met een vangnet in huis.

Een middenweg: de combinatie of een slim horloge

Je hoeft niet per se te kiezen. Veel mantelzorgers combineren een simpel thuisalarm met een GPS tracker om de zorg thuis vol te houden. Zo stel je de vraag wanneer thuis wonen niet meer gaat nog even uit. Het thuisalarm zorgt voor de nacht en binnen, de tracker voor de wandelingen buiten.

Dit is vaak de beste oplossing voor een langere periode. Het is wel duurder, maar het geeft maximale veiligheid.

Je kunt ook kijken naar een ‘slim horloge’ dat speciaal voor ouderen is gemaakt, zoals de Doro Watch of een variant van de ANWB. Net als bij de keuze tussen een tablet of laptop voor ouderen, draait het hier om gebruiksgemak. Deze horloges combineren vaak een alarmknop met een GPS-functie.

Een andere optie is om de Wmo in te zetten voor het thuisalarm en de GPS tracker zelf te financieren of via een zorgverzekering te regelen. Soms dekt een aanvullende verzekering de kosten voor een tracker. Overleg met een wijkverpleegkundige of een casemanager.

Zij weten wat er in jouw gemeente mogelijk is. Het gaat erom dat jij en je naaste weer wat rust krijgen.

Techniek is een hulpmiddel, geen doel op zich. Kies wat bij jullie past, zodat je weer kunt genieten van de tijd samen.