Mentorschap aanvragen bij de rechtbank: Procedure uitgelegd

Stel je voor: je moeder wordt ouder en merkt dat ze steeds meer moeite heeft met haar financiële zaken. Ze vergeet rekeningen te betalen of snapt de brieven van de gemeente over de WMO niet meer.

Jij wilt haar helpen, maar zonder wettelijke bevoegdheid kun je niet zomaar haar bankrekening checken of beslissingen nemen. Dan is mentorschap een uitkomst. Dit is een wettelijke regeling waarbij jij de belangen van iemand anders mag behartigen. In deze gids leg ik je stap voor stap uit hoe je mentorschap kunt aanvragen bij de rechtbank.

Wat is mentorschap en waarom is het nodig?

Mentorschap is een wettelijke maatregel. Het betekent dat een mentor de persoonlijke belangen van een volwassene die dat niet meer zelf kan, regelt.

Dit gaat verder dan alleen praktische hulp. Denk aan het regelen van zorg, contacten met instanties zoals de WMO of het aanvragen van hulpmiddelen. Een mentor is dus een soort wettelijke steun in de rug.

Waarom is dit belangrijk? Zonder mentorschap loop je vast.

Je kunt niet zomaar medische informatie opvragen of financiële zaken regelen. De privacywetgeving (AVG) is streng. Een mentorschap geeft jou de bevoegdheid om echt te helpen.

Het voorkomt dat je moeder in de problemen komt, bijvoorbeeld door onbetaalde rekeningen of een verkeerde WMO-aanvraag. Wie komt in aanmerking?

Mensen die door ziekte, een beperking of ouderdom niet meer in staat zijn hun eigen belangen te behartigen.

Dit kan tijdelijk zijn, na een operatie, of blijvend, bij dementie. Het is geen curatele, waarbij iemand ook over het vermogen wordt beschermd. Bij mentorschap gaat het vooral om de persoonlijke verzorging en het welzijn.

Een mentor is een wettelijke steun in de rug voor iemand die het zelf even niet redt.

De stappen om mentorschap aan te vragen

De procedure start bij de kantonrechter. Je dient een verzoek in bij de rechtbank in de regio waar je familielid woont.

Dit kan digitaal via het digitaal loket van de rechtbank of per post. Je hebt een speciaal formulier nodig, het 'Verzoek tot instelling mentorschap'. Dit formulier vind je op de website van de Rechtspraak.

Je moet een aantal documenten meesturen. Allereerst een recent afschrift van de geboorteakte en een geldig ID-bewijs van de persoon voor wie je het mentorschap aanvraagt.

Ook heb je een verklaring nodig van een arts of specialist. Deze verklaring moet duidelijk maken waarom de persoon niet meer zelf kan beslissen.

Voor mantelzorgers is dit vaak een neuroloog of huisarts. Vervolgens moet je zelf een 'Verklaring van Geschiktheid' invullen. Dit is een formulier waarin je uitlegt waarom jij de geschikte mentor bent. Je beschrijft je relatie, je kennis van de situatie en je vaardigheden.

Voorbeeld: je bent al jarenlang de mantelzorger en regelt al de WMO-aanvragen (of hielp bij een bezwaar tegen een WMO-besluit) en het contact met de thuiszorg. Wees specifiek. Na het indienen, plant de rechtbank een zitting.

Dit is een formele bijeenkomst, maar niet eng. Meestal duurt het 15 tot 30 minuten. De rechter praat met jou, en soms ook met de persoon voor wie je het mentorschap aanvraagt. De rechter wil zeker weten dat het goed is geregeld en dat er geen belangenverstrengeling is.

• Verzamel alle documenten (ID, medische verklaring).
• Vul het verzoekformulier in.
• Stuur alles naar de rechtbank.
• Wacht op de oproep voor de zitting.

Kosten en vergoedingen: wat moet je weten?

De kosten voor mentorschap verschillen. De rechtbank rekent griffierecht.

Voor 2024 ligt dit rond de € 80 tot € 120, afhankelijk van je inkomen. Dit bedrag betaal je bij het indienen van het verzoek. Check de website van de Rechtspraak voor de exacte bedragen, die kunnen jaarlijks wijzigen.

Daarnaast zijn er kosten voor de medische verklaring. Een huisarts rekent hiervoor meestal tussen de € 25 en € 50.

Een specialist of psycholoog kan duurder zijn, soms wel € 100 tot € 150. Dit hangt af van de tijd die de arts nodig heeft om de situatie te beschrijven. Is er een vergoeding mogelijk?

Als de persoon onder de WMO valt of een laag inkomen heeft, kan de gemeente de kosten van het mentorschap vergoeden. Dit heet 'rechtsbijstand'. Je moet dit apart aanvragen bij de rechtbank.

Geef aan dat er sprake is van een laag inkomen of schuldhulpverlening.

Verder zijn er geen vaste kosten voor de mentor zelf. De mentor krijgt geen salaris, maar mag wel onkosten declareren. Denk aan reiskosten voor het bezoeken van de arts of de rechtbank. Dit declareer je bij de persoon zelf, uit diens eigen budget. Dit gaat vaak via een eigen bijdrage of uit de WMO-indicatie.

1. Betaal het griffierecht (ca. € 80-€ 120).
2. Betaal de arts (ca. € 25-€ 150).
3. Vraag rechtsbijstand aan bij lage inkomens.
4. Declareer onkosten bij de geïntermantelde persoon.

Praktische tips voor mantelzorgers

Wees voorbereid op de zitting. De rechter stelt vragen over de thuissituatie.

Hoe zit het met de thuiszorg? Wie regelt de hulpmiddelen, zoals een rollator of een aangepaste douche, en wie is verantwoordelijk voor de service? Zorg dat je deze antwoorden paraat hebt. Het helpt om een lijstje te maken met de huidige hulpverlening.

Blijf communiceren met het sociale wijkteam. Als je mentorschap krijgt, ben jij het aanspreekpunt voor de WMO-consulent.

Zij kunnen je helpen met het aanvragen van extra hulp. Denk aan dagbesteding of huishoudelijke hulp.

Gebruik je nieuwe bevoegdheid om deze zaken soepel te laten verlopen. Houd een logboek bij en leer hoe je het PGB verantwoorden via de SVB aanpakt. Schrijf op wat je doet, zoals een telefoontje met de zorgverzekering of een bezoek aan de gemeente.

Dit is niet verplicht, maar het helpt jou en de rechter om overzicht te houden. Het voorkomt ook discussies over wat je wel of niet gedaan hebt.

Twijfel je over de duur? Mentorschap kan voor maximaal 6 jaar worden gegeven. Daarna moet je het opnieuw aanvragen.

Is de situatie verbeterd? Dan kan het eerder worden beëindigd.

Overleg altijd met de arts of de situatie stabiel is. Heb je hulp nodig bij het invullen?

Er zijn organisaties zoals MantelzorgNL of de Wmo-loketten in je gemeente die kunnen helpen.

Soms is er een vrijwilliger die je helpt met de papieren. Dit is vaak gratis. Gebruik deze hulp, het maakt het proces veel minder stressvol.