Psycholoog inschakelen als mantelzorger: Vergoeding en aanvraag

Als mantelzorger sta je altijd voor een ander klaar. Je regelt de zorg, het huishouden en de emoties. Maar wie zorgt er voor jou?

Het is oké om hulp te vragen. Een psycholoog kan je helpen om het vol te houden.

Je hoeft dit niet alleen te doen. Veel mantelzorgers lopen vast door stress of eenzaamheid.

Het is geen zwakte om hier hulp bij te zoeken. Sterker nog, het is slim. Je kunt pas goed voor een ander zorgen als je zelf ook in je kracht staat.

In Nederland zijn er mogelijkheden om de kosten voor een psycholoog vergoed te krijgen.

Dit gaat vaak via de WMO of je zorgverzekering. Het klinkt ingewikkeld, maar dat valt mee. We leggen je hier stap voor stap uit hoe het werkt. Je bent niet de enige die hiermee worstelt.

Duizenden mantelzorgers gingen je voor. Laten we beginnen met de eerste vraag: hoe zit het precies met die vergoeding?

Wordt een psycholoog voor mantelzorgers vergoed?

Jazeker, in veel gevallen wel. Maar het hangt af van de reden dat je hulp zoekt.

Gaat het om stress door de mantelzorg? Of voel je je eenzaam en overspannen? Dan is er vaak een vergoeding mogelijk.

De meeste mantelzorgers beginnen bij de gemeente. Via de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) kun je een aanvraag doen voor begeleiding.

Dit is geen directe therapie, maar hulp om je leven weer op de rit te krijgen. Denk aan praktische ondersteuning en gesprekken met een begeleider. Dit kan soms ook door een psycholoog gedaan worden. Heb je een complexere klacht, zoals een burn-out of depressie?

Dan kijk je naar je zorgverzekering. In de basisverzekering zit standaard vergoeding voor psychologische hulp.

Je hebt wel een verwijzing nodig van je huisarts. Let op: je hebt eigen risico. Dit is het eerste €385 per jaar dat je zelf betaalt.

Daarnaast zijn er wachttijden. Soms 4 tot 12 weken.

Voor mantelzorgers is dat lang. Een WMO-traject start vaak sneller. Je kunt beide wegen bekijken.

Overleg met je huisarts wat voor jou het beste is. Hij kent je situatie en kan je doorverwijzen.

Hoe vraag ik hulp aan via de WMO?

De WMO is je eerste stap als je vastloopt door mantelzorg. Je belt de gemeente waar je woont.

Vraag naar het WMO-loket. Je krijgt dan een intakegesprek.

Dit is gratis en vrijblijvend. Tijdens dit gesprek vertel je wat er speelt. Wat gaat er moeilijk? Waar loop je tegenaan? Wees eerlijk.

Zeg niet dat het goed gaat als dat niet zo is. De consulent kijkt naar wat jij nodig hebt om de zorg vol te houden.

• Praktische hulp (bijvoorbeeld schoonmaak of boodschappen).
• Respijtzorg: iemand neemt de zorg tijdelijk over.
• Begeleiding of gesprekken met een psycholoog.

Dit heet 'ondersteuning van de mantelzorger'. Dit kan bestaan uit: De consulent maakt een plan.

Soms komt er een onafhankelijk expert langs om te kijken wat je nodig hebt. De gemeente beslist binnen 6 weken over je aanvraag.

Is de hulp goedgekeurd? Dan mag je zelf kiezen bij welke zorgaanbieder je terechtkomt.

Dit heet 'vrije keuze'. Kies een organisatie die ervaring heeft met mantelzorgers. Vraag rond in je netwerk welke hulp goed voelt.

Welke psycholoog kies ik voor mijn klachten?

De keuze voor een psycholoog is persoonlijk. Je wilt je veilig voelen.

Voor mantelzorgers is het slim om te zoeken naar iemand die gespecialiseerd is in 'rouw', 'stress' of 'mantelzorgbelasting'. Dit zijn geen standaard klachten. Een psycholoog die alleen angststoornissen behandelt, is misschien niet de beste match. Kijk op de site van je zorgverzekeraar voor gecontracteerde zorgaanbieders.

Zo voorkom je dat je zelf moet bijbetalen. Een intakegesprek duurt meestal 1 of 2 sessies.

Daarin bespreek je je verhaal. Voel je na 3 sessies nog steeds geen klik? Zoek dan verder.

Het is je goed recht om over te stappen. Een goede therapeut voor een mantelzorger snapt dat je tijd tekortkomt. Hij of zij past de gesprekken aan op jouw energie.

Soms is online therapie een uitkomst. Dit scheelt reistijd. Veel aanbieders hebben specifieke programma's of bieden oefeningen voor ontspanning voor mantelzorgers.

Vraag hier expliciet naar. Een voorbeeld is een kort traject van 5 tot 8 gesprekken gericht op het aangeven van grenzen. Dit is vaak effectiever dan een standaard behandeling van 10 sessies.

Wat als ik geen geld heb voor eigen risico?

De zorgverzekering vergoedt psychologische hulp, maar je betaalt wel eigen risico. Dit is €385 per jaar. Voor veel mantelzorgers is dit een drempel.

Gelukkig zijn er opties. Allereerst: kijk of je recht hebt op kwijtschelding.

Dit hangt af van je inkomen en vermogen. Bij de gemeente kun je hiervoor een formulier invullen.

Als je recht hebt op kwijtschelding, betaalt de gemeente je eigen risico. Dit heet de 'Bijzondere Bijstand'. Vraag dit tijdig aan bij je gemeente.

Daarnaast is er de WMO-route. Hier betaal je vaak een eigen bijdrage.

Voor 2024 is de maximale eigen bijdrage €19 per maand. Dit is een stuk lager dan het volledige eigen risico. De WMO is er speciaal voor ondersteuning, niet voor medische behandeling. Maar vaak overlap genoeg om je klachten te verminderen. Twijfel je?

Ga langs bij het WMO-loket of vraag advies bij een onafhankelijke cliëntondersteuner. Deze hulp is gratis. Zij helpen je met de formulieren en keuzes.

Hoe zit het met respijtzorg en psychische hulp?

Respijtzorg is tijdelijke zorg voor je naaste, zodat jij even pauze hebt.

Dit is essentieel voor je eigen gezondheid als mantelzorger. Vaak combineer je dit met begeleiding. Stel: je krijgt 4 uur per week respijtzorg. Tegelijkertijd volg je 1 uur therapie.

Dit helpt je om de rust die je krijgt, optimaal te gebruiken. Via de WMO kun je respijtzorg aanvragen.

Dit kan in de vorm van logeeropvang of oppas aan huis. De kosten hangen af van je inkomen.

De maximale eigen bijdrage is €19 per maand, ongeacht hoeveel zorg je krijgt. Veel zorgorganisaties bieden een 'mantelzorgcombinatie' aan. Dit is een pakket van respijtzorg en coaching.

Bijvoorbeeld: 4 uur logeeropvang per maand en 3 gesprekken met een psycholoog. Dit traject duurt vaak 6 maanden.

Het doel is om jou weerbaar te maken. Vraag bij je zorgaanbieder naar speciale mantelzorgprogramma's, ook wanneer je mantelzorg op afstand moet regelen. Soms zijn deze gesubsidieerd door de gemeente of fondsen zoals MantelzorgNL. Zo krijg je meer zorg voor je geld.

Wat als mijn aanvraag wordt afgewezen?

Een afwijzing is vervelend, maar niet het einde van de rit. De gemeente of zorgverzekeraar moet duidelijk uitleggen waarom.

Dit staat in de beslissingsbrief. Ben je het niet eens?

Dan kun je binnen 6 weken bezwaar maken. Dit is gratis. Schakel hulp in van een onafhankelijke cliëntondersteuner. Zij weten precies hoe ze bezwaar moeten indienen. Je hoeft dit niet alleen te doen.

Vaak helpt het om extra informatie te sturen. Bijvoorbeeld een verklaring van je huisarts of een dagboekje van je klachten.

Soms is de afwijzing omdat je klachten niet 'zwaar genoeg' zijn. Dan kun je vragen om een second opinion. Of kijk of je terechtkunt via de 'WMO voor lichte ondersteuning'.

Dit is een lager niveau van hulp. Het gaat vaak om praktische begeleiding.

Dit kan soms al genoeg zijn om de druk te verlagen. Geef nooit op.

De weg naar hulp kan hobbels hebben, maar het is het waard. Je hebt recht op ondersteuning. Blijf communiceren met de gemeente en je zorgverzekeraar.

Welke instanties helpen mij verder?

Je staat er niet alleen voor. Er zijn veel organisaties die je kunnen helpen.

Allereerst is er MantelzorgNL. Zij bieden informatie, lotgenotencontact en juridisch advies.

Hun website staat vol checklists voor aanvragen. Daarnaast is er de Patiëntenfederatie. Zij weten alles over zorgverzekeringen en WMO.

Een andere handige partij is de Rijksoverheid met hun WMO-loket. Bel 1400 voor vragen over WMO en PGB. Zij verwijzen je door naar de juiste afdeling in jouw gemeente. Voor directe psychische hulp kun je terecht bij je huisarts.

Hij of zij kan je doorverwijzen naar de BasisGGZ. Dit is de eerste lijn psychologische hulp.

Wachtlijsten zijn hier vaak korter dan in de Specialistische GGZ. Ben je mantelzorger voor iemand met dementie?

Kijk dan bij Alzheimer Nederland. Zij hebben speciale trainingen voor mantelzorgers. Soms zijn deze gratis of vergoed.

Zorg dat je deze lijst met contacten bij de hand houdt. Het maakt het aanvragen van hulp een stuk overzichtelijker.