Rollator voor mensen met Parkinson: Laser en auditieve cues

Een Parkinson-aanval kan je benen plotseling verlammen. Je voet voelt versteend op de grond, alsof je aan de vloer vastgeplakt zit.

Dit fenomeen heet 'freezing of gait' en het is een van de meest frustrerende symptomen. Een simpele rollator is dan niet genoeg. Je hebt een slimme gids nodig die je letterlijk een weg banen. Dat is precies wat een rollator met laser en geluid doet: het is je stille maatje dat zegt: 'nu mag je weer lopen'.

Wat is een laserrollator precies?

Stel je een gewone rollator voor, maar dan met een ingebouwde mini-projector. Dat is de kern. Een laserrollator projecteert een lichtbundel op de grond.

Meestal is dat een rode lijn, soms een cirkel. Deze lijn geeft een visueel startsein.

Je hersenen hebben bij Parkinson vaak moeite met de 'startknop' indrukken voor lopen. De rode lijn helpt om die knop wél te vinden.

Daarnaast is er de auditieve cue. Dat is een geluidssignaal. Een ritmische piep of een stem die zegt: 'stap, stap'.

Je hoort het via een speaker in het frame of via je eigen oordopjes.

Je kunt het zien als een stukje muziekles; je loopt op de maat van de knoppen. De combinatie van zien (de lijn) en horen (het ritme) is de magische formule. Deze hulpmiddelen vallen vaak onder de hulpmiddelenzorg. In Nederland regel je dit via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning).

Een ergotherapeut kan helpen bij de aanvraag. Het is geen overbodige luxe, want een valpartij door 'vastvriezen' kan flinke gevolgen hebben. Je wilt simpelweg veilig van je stoel naar de keuken.

Hoe werkt het in de praktijk?

Het draait allemaal om het doorbreken van de bevriezing. Wanneer je voeten weigeren te bewegen, activeer je de laser.

Je zet de rollator voor je neer en drukt op een knop.

De rode lijn verschijnt. Je kijkt naar de lijn en zet een stap eroverheen. Je hersenen registreren: 'oh, ik mag overstappen'.

De beweging zet zich voort. De auditieve cues werken net even anders. Ze helpen bij het ritme. Parkinson zorgt vaak voor hele kleine, snelle stapjes (festination).

De geluidssignalen dwingen je om groter en langzamer te stappen. Je stemt je tempo af op het geluid.

Dit voelt in het begin onwennig, maar na een weekje trekt het je automatisch mee. De meeste modellen zijn instelbaar.

Je kunt de helderheid van de laser aanpassen (handig bij fel zonlicht) en het volume van de piepjes regelen. Sommige toestellen schakelen automatisch de laser uit na een paar seconden stappen, om batterij te sparen. Andere blijven aan staan tot je zelf de knop weer indrukt. Het is een kwestie van uitproberen welke methode bij jouw brein past.

De markt: modellen en prijzen

Er zijn een paar bekende namen in de markt van slimme rollators, zoals de handige rollator en rolstoel in één. Een andere absolute topper is de Rollator Parkinson van Trust Care.

Dit is een Zweeds merk dat bekendstaat om degelijkheid. Deze rollator heeft vaak zowel laser als geluid. De prijs ligt rond de €600 tot €750.

Je krijgt dan een lichtgewicht aluminium frame (zo'n 8 tot 9 kilo) en een zitje dat makkelijk inklapt.

Een andere sterke speler is Human Care met hun Parkinson-lijn. Zij richten zich vaak op de combinatie van stevigheid en gebruiksvriendelijkheid. Sommige modellen hebben een 'smart handle' waar de cues uitkomen. De prijzen schommelen tussen de €550 en €700.

Dit is een bedrag dat je vaak via de Wmo kunt declareren, mits je een indicatie hebt. Wil je het iets eenvoudiger?

Dan zijn er losse hulpstukken, zoals de LaserCane (een losse stok met laser) of SoundCues (een app op je telefoon of een los kastje dat je op de rollator plakt). Deze zijn goedkoper, rond de €150 tot €250, maar minder geïntegreerd. Voor intensief gebruik is een volledige rollator vaak veiliger en comfortabeler, zeker als u zoekt naar een geschikte rollator voor lange mensen.

Vergeet de Wmo-aanvraag niet. Ga naar je gemeente en vraag om een Wmo-consult.

De ergotherapeut komt op bezoek en stelt een hulpmiddelenrapport op. Zij weten precies welke rollator vergoed wordt. Soms moet je een eigen bijdrage betalen (tot €19 per maand, afhankelijk van je inkomen), maar de aanschafkosten zelf worden vaak gedekt.

Praktische tips om er goed mee te starten

Begin klein. Oefen eerst binnenshuis met de laser.

Loop een rondje door de woonkamer, van de bank naar de tafel. Zo went je brein aan de rode lijn zonder dat je gestrest raakt door verkeer of drempels.

Zet de laser aan op het moment dat je voelt dat je 'vast wilt vriezen', niet pas als je al stilstaat. Let op de omgeving. Een laser is minder goed zichtbaar in fel zonlicht. Als je naar buiten gaat, zorg dan dat je de laser op een schaduwplek zet of kies voor een model met een felgele laser (die is beter zichtbaar).

De geluidscues zijn dan een betere back-up. Zorg dat je oordopjes bij de hand hebt als je in een drukke supermarkt loopt, zodat je de piepjes goed hoort.

Houd rekening met de techniek. Een rollator met lasers verbruikt batterijen. Zorg dat je altijd reservebatterijen (meestal AA of AAA) in huis hebt.

Niets is vervelender dan een lege rollator net op het moment dat je de deur uit moet. Check ook of de rollator makkelijk in de auto past; de meeste inklapmodellen hebben een simpele vouwknop.

Samenwerken met mantelzorg. Als je partner of kinderen helpen, leg dan uit hoe de knoppen werken.

Vraag hen om de rollator klaar te zetten met de laser al aan, op het moment dat jij gaat opstaan. Of het nu gaat om een standaard model of een rollator met een lagere zithoogte, deze kleine hulp maakt het verschil tussen een soepele start en een frustrerende stilstand.