Vrijwilligers inzetten bij mantelzorg: Organisaties en aanvraag
Je staat er misschien alleen voor, maar dat betekent niet dat je alles zelf moet doen. Als mantelzorger draag je een zware last, vaak naast een fulltime baan of gezin. Gelukkig zijn er in Nederland talloze organisaties die jou kunnen ontlasten met vrijwilligers. Dit artikel helpt je op weg. We bespreken hoe je vrijwilligers vindt, wat je via de WMO kunt regelen en hoe je een aanvraag doet. Want eerlijk: een uurtje rust voor jezelf is goud waard. Laten we beginnen.Welke organisaties helpen mij aan een vrijwilliger voor mantelzorg?
Er zijn verschillende organisaties die specifiek gericht zijn op het koppelen van vrijwilligers aan mantelzorgers.
De meest bekende en toegankelijke is MantelzorgNL. Zij hebben een landelijk netwerk en werken vaak samen met lokale teams.
Je kunt hier terecht voor praktische hulp, zoals boodschappen doen, vervoer naar het ziekenhuis of gewoon een kopje koffie drinken met je naaste. Een andere belangrijke speler is het Rode Kruis. Zij bieden vaak specifieke programma’s voor mantelzorgers, zoals ‘Vakantie voor Mantelzorgers’ of kortdurende vervanging. Daarnaast zijn er lokale stichtingen zoals Welzijn Langedijk of Stichting Binding in diverse regio’s.
Deze lokale partijen begrijpen precies wat er in jouw wijk speelt. Check altijd de website van je gemeente voor een overzicht van lokale aanbieders.
Hoe vraag ik vrijwilligershulp aan via de WMO?
Veel mensen denken dat de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) alleen gaat over hulpmiddelen zoals een traplift.
Maar sinds 2015 is de focus verschoven naar ‘maatwerk’ en ‘eigen kracht’. Vrijwilligershulp valt hier vaak onder, als aanvulling op professionele zorg. De gemeente kan je helpen bij het vinden van een vrijwilliger via een zogenoemde ‘vrijwilligersvacaturebank’. Je start met een melding bij het WMO-loket van je gemeente.
Bel of mail ze en leg uit dat je mantelzorger bent en behoefte hebt aan ondersteuning. Soms volgt er een huisbezoek.
De meeste gemeenten werken met een eigen bijdrage. Voor WMO-hulp (dus inclusief vrijwilligerswerk) betaal je in 2024 maximaal €19,00 per maand (afhankelijk van je inkomen).
Vraag altijd naar de specifieke regelingen voor mantelzorgers, want sommige gemeenten hebben hier aparte budgetten voor.
Wat is het verschil tussen een vrijwilliger en een professionele hulp via de WMO?
Dit is een cruciale vraag. Een professionele hulp via de WMO (thuiszorg) is een betaalde kracht met een zorgdiploma.
Zij mogen medische handelingen uitvoeren, zoals wondverzorging of medicijnen toedienen. Een vrijwilliger mag dat niet.
Een vrijwilliger is er voor praktische en sociale ondersteuning. Denk aan: koken, tuinieren, een wandeling maken, of oppassen terwijl jij even boodschappen doet. De combinatie is vaak ideaal. Stel, je partner heeft dementie.
De professionele thuiszorg komt 2x per dag voor de was en medicatie (kosten: ongeveer €20-25 per uur).
Daarnaast regelt de gemeente via de WMO een vrijwilliger die 3 uur per week komt wandelen of koffiedrinken. Dit ontlast jou enorm. De vrijwilliger is geen vervanging van zorg, maar een verlengstuk van de ondersteuning. Zo houd jij energie over voor de emotionele band.
Kan ik als mantelzorger ook zelf vrijwilligerswerk doen?
Jazeker, en het is zelfs belangrijk om je eigen identiteit te behouden naast de zorgrol. Veel mantelzorgers vinden rust in een activiteit die niets met zorg te maken heeft.
Organisaties zoals VluchtelingenWerk of de Voedselbank zijn altijd op zoek naar vrijwilligers.
Het voordeel is dat je vaak zelf kunt aangeven hoeveel uur je kunt geven, bijvoorbeeld 2 uur per week. Let wel op je eigen belastbaarheid. Als mantelzorger met een zware zorgtaak, kies dan voor iets laagdrempeligs.
Een klusje bij de lokale dierenbescherming of administratieve hulp bij een sportclub. Dit helpt je om je hoofd leeg te maken.
Bovendien bouw je een netwerk op buiten de zorgsituatie. Dit voorkomt sociaal isolement, een valkuil voor veel mantelzorgers. Soms kan ondersteuning door een mantelzorgcoach je helpen de juiste balans te vinden. Bespreek je plannen ook met het Steunpunt Mantelzorg in jouw regio.
Hoe zit het met de vergoedingen en regelingen voor vrijwilligers?
Er zijn verschillende manieren om de inzet van vrijwilligers financieel te regelen. Ten eerste is er de Vrijwilligersvergoeding.
Een organisatie mag een vrijwilliger een onbelaste vergoeding geven. In 2024 is dit maximaal €5,50 per uur (met een maximum van €210 per jaar en €2.100 over 5 jaar).
Dit dekt geen kosten, maar is een leuke bijkomstigheid. Daarnaast is het goed om stil te staan bij de financiële gevolgen van mantelzorg. Ten tweede is er de Regeling Dienstverlening Mantelzorg; sommige gemeenten bieden een persoonsgebonden budget (PGB) voor mantelzorgers.
Hiermee kun je een vrijwilliger (soms zelfs een bekende) een kleine vergoeding geven. Dit is complexer en verschilt per gemeente. De goedkoopste en makkelijkste optie is vaak de inzet via een vrijwilligersorganisatie, omdat zij de verzekering en begeleiding regelen. Vraag altijd naar de fiscale regels bij de belastingdienst of je gemeente.
Wat moet ik regelen qua verzekering en veiligheid?
Veiligheid gaat boven alles. Een vrijwilliger is geen professional, dus je moet duidelijke afspraken maken.
Vraag altijd een VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) aan voor vrijwilligers die alleen met je naaste zijn.
Dit kan via de organisatie die de vrijwilliger levert. Daarnaast moet je controleren of de vrijwilliger verzekerd is. De meeste organisaties, zoals MantelzorgNL, hebben een collectieve ongevallen- en aansprakelijkheidsverzekering voor hun vrijwilligers. Dat is essentieel.
Als een vrijwilliger per ongeluk iets kapotmaakt in huis of struikelt tijdens een wandeling, ben je niet zelf aansprakelijk. Maak ook een ‘huisregel’ of ‘vrijwilligerscontractje’ met afspraken over rookgedrag, taakomschrijving en annulering. Dit voorkomt misverstanden en zorgt voor een professionele sfeer.
Hoe vraag ik hulp aan zonder dat mijn naaste boos wordt?
Dit is vaak de grootste drempel. Veel ouderen of chronisch zieken weigeren hulp uit trots of angst voor verandering.
De truc is om het te presenteren als iets voor jou, niet voor hen. Zeg niet: "Jij hebt hulp nodig", maar: "Ik ben zo moe en ik wil graag weer even energie hebben voor jou.
Zou jij het vinden als ik iemand vraag om mee te wandelen, zodat ik even kan bijkomen?" Begin klein. Vraag niet meteen om 10 uur hulp per week, maar start met een proef van 1 uur per week. Kies een activiteit die je naaste leuk vindt, zoals tuinieren of kaarten.
Laat de vrijwilliger eerst samen met jou komen. Zo went de situatie.
Als je naaste echt hardnekkig weigert, kun je altijd anoniem contact opnemen met het mantelzorgsteunpunt in jouw gemeente voor advies. Soms helpt het om een onafhankelijke derde (een wijkverpleegkundige) dit te laten voorstellen.