Wat is het verschil tussen mantelzorg en thuiszorg

Stel, je vader van 78 krijgt een herseninfarct. Hij kan niet meer zelfstandig douchen.

Je zus belt de gemeente voor hulp. Jij regelt een douchezitje en een grijper. Wie doet wat? Dat is precies het verschil tussen mantelzorg en thuiszorg.

En dat verschil is belangrijk. Voor je vader, voor je zus, en voor je eigen energie.

Dit is niet zomaar een definitie. Dit is de kaart die je helpt navigeren in een wirwar van regels en verantwoordelijkheden. We gaan het helder maken, zonder ingewikkelde woorden.

Wat is mantelzorg? De onbetaalde kracht

Mantelzorg is de zorg die je vrijwillig geeft aan iemand uit je naaste omgeving.

Je doet het niet omdat het moet, maar omdat je om die persoon geeft. Denk aan je moeder die elke dag bij je buurman komt om zijn medicijnen in te nemen.

Of aan jou die je partner helpt met aankleden na een heftige operatie. Het is zorg zonder betaald te worden. Die zorg kan ontzettend veelomvattend zijn. Het begint vaak klein: een keer boodschappen doen, een lift regelen.

Maar het kan uitgroeien tot een fulltime bezigheid. Je kunt denken aan 24 uur per week, of soms wel 40 uur of meer.

Dit gaat vaak lang door, soms wel jarenlang. Het is belangrijk om te weten dat je als mantelzorger recht hebt op ondersteuning. Je bent namelijk geen professional.

Je bent een partner, een kind, een goede buur. En je kunt overbelast raken.

De gemeente kan je helpen met de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). Denk aan respijtzorg, zodat jij even kunt bijkomen.

Of een cursus om beter om te gaan met de zorgtaak. Je bent dus niet alleen.

Wat is thuiszorg? De professionele hulp

Thuiszorg is professionele, betaalde zorg aan huis. Dit wordt geregeld via een wijkverpleegkundige.

De zorgverlener is in dienst bij een zorgorganisatie, zoals Buurtzorg, ZuidZorg of Thuiszorg Eén. Zij hebben een specifieke opleiding gevolgd. De zorg is erop gericht om zelfstandig wonen mogelijk te maken.

Thuiszorg is er in allerlei soorten. Je kunt denken aan persoonlijke verzorging, zoals helpen met douchen, aankleden of wassen.

Verpleegkundige handelingen horen hier ook bij, zoals het toedienen van insuline of het verwisselen van een katheter.

Daarnaast is er huishoudelijke hulp. Dit is schoonmaken, stofzuigen en de was doen. Dit is vaak een aparte vergoeding. Thuiszorg wordt vaak vergoed vanuit de basisverzekering (de Wet langdurige zorg, Wlz) of de Zorgverzekering.

Soms is een eigen bijdrage verschuldigd. De hoogte hangt af van je inkomen en vermogen.

De wijkverpleegkundige komt langs voor een intake. Samen kijk je wat er nodig is. Zij schrijft de zorg voor.

De zorgverlener komt dan op de afgesproken tijden langs. Dit is gestructureerd en professioneel.

De 5 grootste verschillen op een rij

Het is soms lastig om het verschil te zien. Vooral omdat mantelzorgers en thuiszorgers vaak samenwerken.

Toch zijn er een paar cruciale verschillen. Die maken dat je weet welke hulp je wanneer inschakelt. We zetten ze op een rijtje.

• Wie doet het?: Mantelzorg is een onbetaalde naaste. Thuiszorg is een betaalde professional met een diploma.
• Wat kost het?: Mantelzorg kost je tijd en energie, maar geen geld. Thuiszorg kost geld, via een eigen bijdrage of verzekering. Een eigen bijdrage voor Wmo-zorg kan oplopen tot €19,50 per 4 weken. De Wlz-bijdrage kan oplopen tot €1000+ per maand, afhankelijk van je inkomen.
• De relatie: Mantelzorg komt uit liefde en betrokkenheid. Thuiszorg is een zakelijke relatie, gebaseerd op een contract.
• De tijd: Mantelzorg is er vaak 'erbij', op onregelmatige tijden. Thuiszorg komt op vaste momenten, bijvoorbeeld om 08:00 uur voor de douche en om 19:00 uur voor de maaltijd.
• De regie: De mantelzorger regelt alles. Bij thuiszorg is de wijkverpleegkundige de regisseur van de zorg.

Een voorbeeld: Jij regelt de pillen en belt de huisarts. De thuiszorgverpleegkundige zet de pillen in de doosjes (de pillendoos) en meet de bloeddruk.

Jij kookt een maaltijd. De huishoudelijke hulp van Thuiszorg Eén komt de keuken soppen. Zo vullen ze elkaar aan.

De grijze zone: Wmo, Wlz en wat nu?

Hier gaat het vaak mis. Wanneer schakel je wat in? De Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) is voor zelfstandig wonen.

Dit is voor lichte hulp. Denk aan een scootmobiel, een traplift of huishoudelijke hulp.

Dit regel je bij de gemeente. De Wmo-consulent beoordeelt je aanvraag.

Dit is voor iedereen van 18 jaar en ouder. De Wlz (Wet langdurige zorg) is voor intensieve, langdurige zorg. Dit is voor mensen die door een beperking (fysiek of psychisch) 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig hebben.

Denk aan dementie of ernstige lichamelijke beperkingen. De thuiszorg valt hier vaak onder.

Je vraagt dit aan via het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg). Laten we het concreet maken met een voorbeeld. Je moeder heeft een scootmobiel nodig. Dit is een hulpmiddel.

Dit vraag je aan via de Wmo bij de gemeente. De gemeente vergoedt de huur (ongeveer €30-€50 per maand, afhankelijk van je inkomen).

Tegelijkertijd kan je moeder niet meer koken. Dit is een Wlz-indicatie.

Zij krijgt dan 3x per dag thuiszorg voor de maaltijd. Dit loopt via het CIZ en de zorgverzekering/Wlz. De mantelzorg (jij) zorgt voor de sociale contacten en het vervoer naar de dagbesteding. Wist je dat je eventueel ook betaald kunt worden als mantelzorger?

Praktische stappenplan: Hoe regel je het?

Je zit er middenin. Je weet nu het verschil. Maar wat nu?

1. Start met de huisarts. De huisarts is je eerste aanspreekpunt. Hij of zij kent je situatie en kan je verwijzen naar de wijkverpleegkundige of het sociale wijkteam.
2. Bel het sociale wijkteam. Dit is het aanspreekpunt van de gemeente. Zij kunnen een Wmo-aanvraag starten voor bijvoorbeeld een douchekruk of huishoudelijke hulp. Dit is vaak gratis advies.
3. Vraag een CIZ-indicatie aan. Als de zorg intensief is (24 uur nabijheid), moet je naar het CIZ. Zij bepalen of je recht hebt op Wlz-zorg (thuiszorg).
4. Regel je eigen ondersteuning. Als mantelzorger: meld je aan bij een mantelzorgorganisatie voor respijtzorg. Of vraag een mantelzorgwaardering aan bij de gemeente (vaak een geldbedrag of een dagje uit).
5. Maak afspraken. Schrijf op wie wat doet. Jij regelt de emotionele steun. De thuiszorg doet de medische handelingen. De Wmo-regeling zorgt voor het hulpmiddel. Communiceer dit ook met elkaar.

Volg deze stappen om de juiste hulp te regelen. Dit voorkomt chaos en teleurstelling. Een tip: Vraag altijd om een schriftelijk verslag van de intake. Zo weet je wat er is afgesproken.

En check je eigen bijdrage vooraf. Je kunt dit berekenen op de site van het CAK. Zo kom je niet voor verrassingen te staan.

Conclusie: Een goed team wint

Het verschil is helder. Mantelzorg is de liefdevolle, persoonlijke binding.

Thuiszorg is de professionele, onmisbare schil eromheen. Daarbij mag je naaste zelf kiezen welke organisatie de zorg verleent. Zie het niet als een competitie, maar als een team. Jij bent de spil.

Jij kent de persoon het beste. De professionals zijn de experts die de zorgtaken overnemen.

Zo houd je tijd over voor wat echt telt: het contact. En dat is goud waard.