Decubitus (doorligwonden) voorkomen: Matrassen, kussens en houding
Een doorligwond, of decubitus, ontstaat sneller dan je denkt. Vooral als je langere tijd in bed of in een stoel ligt.
De druk op je huid en weefsel zorgt voor een pijnlijk probleem. Het goede nieuws? Je kunt het vaak voorkomen. Met de juiste matras, de beste kussens en slimme houding. Wij helpen je op weg.
Wat is decubitus en waarom is het zo serieus?
Decubitus betekent letterlijk ‘op de ligplaats’. Het zijn wonden die ontstaan door langdurige druk op dezelfde plek.
Vooral bij mensen die weinig kunnen bewegen, zoals ouderen of mensen met een ziekte. Je huid krijgt niet genoeg zuurstof en voedingsstoffen. Het weefsel gaat kapot.
Het begint vaak onschuldig. Een plek die rood is en warm.
Binnen enkele uren kan het verergeren tot een blaar of een open wond. In ernstige gevallen zie je zelfs spieren of botten. Dit is pijnlijk en risicovol.
Een wond kan snel ontsteken. Voorkomen is dus echt beter dan genezen.
Zeker als je mantelzorger bent of zelf weinig kunt bewegen. Goede hulpmiddelen zijn essentieel.
Denk aan speciale matrassen en kussens. Ook de WMO kan helpen bij het aanvragen van deze hulpmiddelen. Dit maakt het leven comfortabeler en veiliger.
De kracht van de juiste matras
De matras is je eerste verdedigingslinie. Een standaard matras is vaak te hard of te zacht.
Het zorgt voor drukpunten op je schouders, heupen en hielen. Een decubitus matras verdeelt de druk gelijkmatig.
Dit vermindert de kans op wonden enorm. Er zijn verschillende soorten matrassen. De luchtmatras is een populaire keuze.
Deze heeft luchtcellen die continu of om de beurt op en neer bewegen. Dit zorgt voor een constante drukverandering. De Comfort Trakker luchtmatras is hier een goed voorbeeld. Hij is geschikt voor thuisgebruik en makkelijk in gebruik.
De prijs ligt rond de €150 - €250. Een eenmalige investering voor veel comfort.
Een andere optie is de schuimmatras. Deze is gemaakt van traagschuim of polyurethaanschuim.
Ze zijn stiller dan luchtmatrassen en hebben geen pomp nodig. De Dr. Scholl decubitus matras is een bekend model. Hij past zich aan je lichaamsvorm aan.
De prijs varieert van €200 tot €400, afhankelijk van de dikte en maat.
Voor mensen die veel in bed liggen, is een combinatie vaak het beste. Een schuimmatras met een bovenlaag van visco-elastisch schuim. Dit zorgt voor zachtheid en ondersteuning.
De WMO vergoedt deze matrassen soms. Dit hangt af van je inkomen en situatie. Vraag dit altijd na bij je gemeente.
Kussens: kleine hulpmiddelen, groot effect
Naast de matras zijn kussens cruciaal. Ze vullen de ruimtes op en zorgen voor een goede lighouding. Een kussen onder je knieën vermindert druk op je hielen.
Een kussen onder je ellebogen beschermt je ellebogen. Maar het moeten de juiste kussens zijn.
Decubitus kussens zijn speciaal ontworpen. Ze zijn gemaakt van traagschuim of gel.
Deze materialen verdelen het gewicht gelijkmatig. Ze sluiten aan op je lichaam. Een goed voorbeeld is het SensaCare kussen.
Dit is een zit- of ligkussen voor de drukverdeling. De prijs ligt tussen de €50 en €150.
Er zijn ook positioneringskussens. Deze zijn vaak wigvormig of rolvormig. Ze helpen je om een juiste houding aan te nemen. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat je naar één kant rolt.
Een set van drie kussens kost ongeveer €40 - €80. Ze zijn onmisbaar in de thuiszorg.
Let op de maat. Een te groot kussen kan juist voor druk zorgen.
Een te klein kussen biedt geen steun. Meet de ruimte in bed of de stoel. Veel hulpmiddelenwinkels hebben een proefperiode. Dit is handig om te kijken wat werkt voor jou of de persoon die je verzorgt.
De juiste houding: beweging is essentieel
De beste matras helpt niet als je de hele dag in dezelfde houding ligt.
Verandering is de sleutel. Probeer iedere twee uur van houding te veranderen.
Dit hoeft niet veel te zijn. Een klein verschuiven kan al helpen. Vraag hierbij hulp als dat nodig is. Er zijn standaard adviezen voor ligstanden.
Gebruik de 30-graden techniek. Leg de persoon op de zij, met een hoek van 30 graden.
Dit vermindert druk op de heupen en rug. Gebruik kussens om deze houding te ondersteunen. Zorg dat de hielen zweven.
Gebruik hiervoor een kussen onder de knieën. Bij het zitten is het anders.
Zorg dat de voeten plat op de grond staan. De rug moet ondersteund zijn.
Gebruik een zitkussen om de druk op de zitbotten te verminderen. Sta regelmatig op. Loop even naar de badkamer of de keuken. Beweging stimuleert de doorbloeding.
Thuiszorg kan helpen bij het oefenen van houdingen. Ook bij communiceren met iemand met dementie leren mantelzorgers hoe ze iemand fysiek en mentaal het beste kunnen ondersteunen.
Dit voorkomt blessures voor de verzorger en de patiënt. Er zijn technieken zoals de wisseltechniek.
Dit zorgt voor een soepele beweging. Vraag hierover advies aan een fysiotherapeut.
Hulpmiddelen en WMO: wat kun je aanvragen?
Veel hulpmiddelen voor decubitus vallen onder de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning). Dit is een regeling van de gemeente.
Het doel is om zelfstandig wonen mogelijk te maken. Voor decubitus matrassen en kussens is dit vaak nodig.
Hoe vraag je het aan? Je meldt je bij de gemeente. Er volgt een keukentafelgesprek. Bespreek de situatie. Leg uit dat er risico is op doorligwonden.
Vraag om een decubitus matras en passende kussens. De gemeente beoordeelt de aanvraag.
Soms is een verklaring van de huisarts nodig. De vergoeding hangt af van je inkomen. Mensen met een laag inkomen betalen vaak niets.
Mensen met een hoger inkomen betalen een eigen bijdrage. De hoogte hiervan verschilt per gemeente.
Informeer hierover bij je sociale wijkteam. Naast de WMO zijn er andere opties.
De zorgverzekering vergoedt soms hulpmiddelen. Dit hangt af van de aanvullende verzekering. Ook zijn er stichtingen die hulpmiddelen lenen.
Denk aan de thuiszorgwinkel of lokale initiatieven. Vaak kun je een matras tijdelijk lenen. Dit is handig bij herstel na een operatie.
Praktische tips voor mantelzorgers en thuiszorg
Als mantelzorger heb je een zware taak. Toch kun je veel doen om decubitus te voorkomen.
- Check de huid dagelijks. Kijk naar de hielen, stuit, ellebogen en schouders. Zoek naar rode plekken.
- Gebruik geen babypoeder. Dit droogt de huid uit. Gebruik liever een vochtinbrengende crème.
- Houd de huid schoon en droog. Zweet en urine irriteren de huid. Gebruik incontinentiemateriaal als dat nodig is.
- Verander de houding iedere twee uur. Zet een wekker om dit niet te vergeten.
- Gebruik hulpmiddelen. Een glijlaken helpt bij het draaien in bed. Dit bespaart energie.
- Vraag hulp. Schakel thuiszorg in voor het wassen en aankleden. Dit vermindert de druk op jezelf.
Hieronder praktische tips die je direct kunt toepassen. Een glijlaken is een goedkope investering. Het kost ongeveer €20 - €50.
Het maakt het draaien in bed makkelijker. Je trekt de persoon omhoog zonder te tillen.
Dit voorkomt rugklachten voor de verzorger. Let ook op de kleding. Strakke naden kunnen drukplekken veroorzaken.
Kies voor zachte, naadloze kleding. Ook de juiste steunkousen bij oedeem zonder te strakke boorden zijn belangrijk.
Dit bevordert de doorbloeding in de voeten. Voeding speelt een rol.
Eiwitten helpen bij het herstel van de huid. Zorg voor voldoende drinken. Een uitgedroogde huid is kwetsbaarder. Overleg met een diëtist als dit moeilijk is.
Conclusie: begin vandaag nog
Decubitus voorkomen is een kwestie van aandacht en de juiste middelen, maar weet ook hoe u decubitus wonden behandelen moet als ze toch ontstaan. Het begint bij een goede matras en kussens.
Daarna komt de houding en beweging. Met de WMO kun je de kosten vaak dekken.
Dit maakt het voor iedereen toegankelijk. Als mantelzorger of thuiszorgprofessional ben je onmisbaar. Jouw dagelijkse check maakt het verschil.
Je ziet de eerste tekenen en onderneemt actie. Dat geeft rust. Voor jou en voor de persoon die je verzorgt. Twijfel je over de juiste hulpmiddelen? Neem contact op met je gemeente of een thuiszorgwinkel.
Zij geven advies op maat. Begin vandaag nog. Een comfortabel bed en een goede houding zijn de beste investering voor een gezonde huid.