Nalatenschap regelen na overlijden van naaste met dementie

Je zit met een dubbel gevoel. Er is verdriet, natuurlijk.

Maar ook een berg praktische dingen die geregeld moeten worden. De nalatenschap van je vader of moeder met dementie. Dat voelt als een zware taak bovenop het gemis.

Het is oké als je even niet weet waar je moet beginnen.

We pakken het samen op, stapje voor stapje. Dit is geen ingewikkeld verhaal, maar een warme gids die je helpt.

Wat is een nalatenschap regelen eigenlijk?

Een nalatenschap regelen is simpel gezegd: je ruimt de financiële en materiële zaken van je overleden naaste op. Je pakt de spullen op, de rekeningen en de papieren.

Het is het afsluiten van een leven. Dit proces heet officieel de ‘afwikkeling van de erfenis’. Bij iemand met dementie is dit vaak extra complex.

De laatste jaren waren misschien al chaotisch. Er zijn zaken geregeld via de Wmo, er lopen pgb’s, er zijn hulpmiddelen in huis.

Dit alles moet nu netjes worden afgesloten. Je bent niet alleen bezig met spullen verdelen. Je bent ook bezig met officiële instanties.

Denk aan de gemeente, de belastingdienst en zorgverzekeraars. Het is een grote klus, maar je kunt het aan. We nemen het door.

De eerste stappen na het overlijden

De eerste uren en dagen zijn vaak wazig. Toch zijn er een paar dingen die direct aandacht vragen. Allereerst: de uitvaart. Die moet geregeld worden.

Daarna komt de rest. Neem de tijd voor het verdriet, dat gaat voor.

Zodra de uitvaartondernemer is gebeld, komt het eerste officiële document: de verklaring van overlijden. Die heb je overal voor nodig.

Zonder dat papiertje kun je niets regelen. Zorg dat je er meerdere kopieën van krijgt. Je hebt ze vaak nodig.

Check ook direct of er een testament is. Kijk in de kluis, bij de notaris of in de papierbak in huis.

Is er geen testament? Dan geldt de wettelijke verdeling. Dit is belangrijk voor wat er met het huis en de spullen gebeurt. Een testament is een soort handleiding voor je erfenis.

De rol van de executeur

Heeft je vader of moeder een executeur aangewezen? Dit is iemand die de erfenis regelt.

Dat kan een familielid zijn, maar ook een notaris. De executeur heeft veel taken.

Hij of zij betaalt rekeningen en verdeelt de spullen. Is er geen executeur? Dan zijn de erfgenamen zelf verantwoordelijk.

Dit betekent dat jij en je broers of zussen het samen moeten doen. Soms is het slim om één iemand als ‘behandelaar’ aan te wijzen. Dat voorkomt ruzie en chaos.

De zorg en WMO afsluiten

Je ouder had waarschijnlijk zorg thuis. Misschien via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Of een pgb (persoonsgebonden budget).

Dit stopt allemaal per direct na het overlijden. Dit is cruciaal om snel te regelen.

Bel de gemeente meteen. Zeg dat de persoon met dementie is overleden. De Wmo-indicatie stopt.

Doe dit binnen een paar dagen. Anders loop je het risico dat er nog zorgkosten worden gerekend. Heb je een pgb?

Dan moet je dit melden bij het SVB (Sociale Verzekeringsbank). Je ontvangt vaak nog geld voor de laatste maand.

“Vergeet niet de sleutel van de scootmobiel in te leveren bij de gemeente. Anders krijg je een rekening voor een ‘kwijtgeraakt’ hulpmiddel.”

Hulpmiddelen retourneren

Maar je moet wel stopzetten. De zorgverlener moet ook worden betaald voor de laatste uren van het afscheid bij dementie thuis. Er staan vast hulpmiddelen in huis. Een hoog-laagbed, een douchestoel of een rollator.

Deze zijn vaak geleend van de gemeente of een zorgverzekeraar. Ze zijn niet gratis.

Je moet ze teruggeven. Neem contact op met de leverancier.

Die staat meestal op het etiket van het hulpmiddel. Denk aan merken als Invacare of Etac. Zij komen het ophalen.

Doe dit snel, want de huur loopt door. Let op: sommige hulpmiddelen zitten in een Wmo-pakket, anderen in de Wet Langdurige Zorg (Wlz). Check even welke instantie het verstrekt heeft.

De gemeente of het CIZ? Dat scheelt veel telefoontjes. Heb je behoefte aan een luisterend oor, dan kun je altijd de Dementie-hulplijn bellen voor advies.

De financiële kant: rekeningen en bankzaken

De bankrekening van je ouder wordt vaak direct geblokkeerd na overlijden. Dit heet ‘sterfrete’ bij de bank.

Dit is vervelend, maar het beschermt de erfenis. Jij als executeur of erfgenaam kunt wel betalingen regelen voor de uitvaart. Hierbij een handige checklist voor de bank:

• Geef het overlijden door aan de bank (met verklaring).
• Vraag om een tijdelijke betaalrekening voor de uitvaartkosten.
• Zeg alle abonnementen en lidmaatschappen op.
• Check of er automatische incasso’s lopen voor zorg of hulpmiddelen.

Zorgverzekering, huur, energie, zorg thuis. Veel kosten stoppen direct.

De zorgverzekering stopt op de dag van overlijden. De huur loopt nog even door (meestal 2 maanden).

Let extra op de belastingdienst. Je moet aangifte doen voor de erfbelasting. Dit is verplicht. De belastingdienst stuurt hier vaak zelf een brief over.

Maar wacht niet passief af. Het is belangrijk dat je dit goed bijhoudt.

Emotionele spullen en het huis

Het huis leegruimen is een zware taak. Zeker als er dementie in het spel was; het versterkt vaak de bijzondere vorm van rouw die je ervaart. Misschien ligt er nog chaos.

Of juist een perfect opgeruimde kamer. Het maakt het emotioneel zwaar.

Neem hier echt de tijd voor. Begin met de grote dingen. Bed, kasten, stoelen. Wat bewaar je?

Wat geef je weg? Wat gaat naar de kringloop? Maak lijstjes. Dit helpt om overzicht te houden.

Denk aan specifieke zorgproducten. Een aangepaste keuken of een traplift.

Deze kun soms verkopen. Er zijn websites voor tweedehands zorghulpmiddelen. Zo krijg je nog wat terug voor spullen die verder niets meer waard zijn voor jou. Vergeet de emotionele spullen niet.

Foto’s, brieven, de lievelingssjaal. Pak deze in een aparte doos.

Je hoeft niet alles direct te beslissen. Sommige erfgenamen doen een ‘verdeeldag’ later.

Dan beslis je rustig wat bij wie past.

Prijzen en kosten: wat kun je verwachten?

Regelen kost geld. Zelfs als je alles zelf doet.

• Notariskosten: Voor een executele of verklaring van erfrecht. Tussen de € 500 en € 1.500. Dit hangt af van de complexiteit.
• Executeur: Als je iemand extern vraagt. Vaak 1% tot 2% van de erfenis. Bij een erfenis van € 200.000 is dat € 2.000 tot € 4.000.
• Leegruimen huis: Een verhuisbedrijf of ontruimingsdienst. Kosten liggen tussen de € 500 en € 2.500. Dit hangt af van de hoeveelheid spullen.
• Huur hulpmiddelen: De huur stopt, maar soms zit er een opzegtermijn van 1 maand. Reken op € 50 - € 150 per maand voor een bed of stoel.

Er zijn vaste lasten. Hieronder een indicatie van wat je kunt verwachten. Dit zijn schattingen, het verschilt per situatie.

Let op: de uitvaart is vaak de grootste eenmalige kostenpost. Een gemiddelde uitvaart kost tussen de € 6.000 en € 10.000.

Dit hangt af van wensen (begrafenis of crematie). Er zijn manieren om kosten te drukken.

Soms is er een uitvaartverzekering. Check deze polis direct. Ook kun je soms toeslagen aanvragen, zoals de bijzondere bijstand bij lage inkomens. Vraag dit na bij de gemeente.

Praktische tips om het vol te houden

Dit proces duurt vaak maanden. Soms wel een jaar.

Blijf voor jezelf zorgen. Eet op tijd, slaap genoeg en zoek steun. Het is geen race. Je hoeft niet alles in één week te regelen.

Vraag hulp. Vraag aan je broer of zus om de administratie te doen.

Vraag aan een buurman of hij helpt met het wegbrengen van spullen.

Mensen willen vaak best helpen, ze weten alleen niet hoe. Houd een map bij. Een fysieke map met tabbladen: ‘Uitvaart’, ‘Bank’, ‘Belasting’, ‘WMO/Hulpmiddelen’. Alles bij elkaar.

Dat scheelt gestress als je weer iets moet opzoeken. Als het te veel wordt, schakel dan een professionele executeur in. Of een erfrechtadvocaat.

Dit kost geld, maar het haalt de druk van de ketel. Vooral als de erfenis ingewikkeld is of als er ruzie dreigt. Je hebt dit gedaan.

Je hebt de nalatenschap geregeld. Het is zwaar geweest, maar je hebt het afgerond.

Nu is er ruimte voor de rest van je leven en voor het verwerken van het verlies. Dat verdien je.