PGB vs zorg in natura: Welke keuze past het best bij jouw situatie

Stel je voor: je hebt net gehoord dat je recht hebt op hulp. Misschien vanwege een operatie, een chronische aandoening of omdat je partner mantelzorg nodig heeft. Je belt de gemeente voor de WMO, en daar begint het gedoe.

Ze vertellen over 'zorg in natura' en een 'persoonsgebonden budget' (PGB). Het klinkt ingewikkeld, vol termen waar je niets van begrijpt.

Wat is nu echt iets voor jou? Ga je voor de zekerheid van een professionele organisatie of wil je zelf de touwtjes in handen hebben?

Dit is een keuze die veel impact heeft op je dagelijks leven. Laten we het samen uitzoeken, zonder ingewikkelde woorden.

Zorg in natura: De 'kant-en-klare' oplossing

Stel je zorg in natura voor als een complete maaltijd die je bestelt. Je geeft aan dat je honger hebt, en de bezorger brengt een gerecht dat al klaar is.

Je hoeft niet zelf te koken, je hoeft alleen nog maar te eten. Bij zorg in natura werkt het ongeveer hetzelfde. De gemeente of een zorgkantoor regelt alles voor je.

Jij vertelt wat je nodig hebt, en zij schakelen een thuiszorgorganisatie in.

Denk aan praktische hulp in huis. Een wijkverpleegkundige komt langs om je te helpen met douchen of aankleden. Een huishoudelijke hulp van een bedrijf als Tzorg of een lokale aanbieder komt twee keer per week stofzuigen en de badkamer schoonmaken. Jij hebt verder geen omkijken naar de administratie.

De zorgaanbieder stuurt de rekening rechtstreeks naar de gemeente of het zorgkantoor. Dit systeem is bedoeld voor mensen die zekerheid willen.

Je weet dat er iemand langskomt, geregeld via de WMO of de Wet langdurige zorg (Wlz). Het is een gestructureerde oplossing die werkt volgens vaste regels. Als je bijvoorbeeld een rollator nodig hebt via de WMO, regelt de gemeente de levering en het onderhoud.

De voordelen op een rij

• Weinig administratieve rompslomp: Jij bent niet verantwoordelijk voor het betalen van facturen of het bijhouden van uren.
• Zekerheid: Er is een back-up. Als je vaste hulp ziek is, regelt de organisatie vervanging.
• Geen eigen risico: Voor WMO-zorg in natura betaal je geen eigen risico, alleen een eigen bijdrage die afhankelijk is van je inkomen.

Jij hoeft alleen maar te bellen als er iets kapot is. Je kiest voor zorg in natura als je rust wilt.

Je wilt niet hoeven nadenken over contracten, salarissen of planningen. Het is een passieve vorm van zorg waarbij je zelf de regie niet in handen neemt, maar uitbesteedt.

Persoonsgebonden budget (PGB): Jij bent de baas

Een PGB is compleet anders. Stel je nu een eigen moestuin voor.

Jij bepaalt wat er groeit, wanneer je zaait en wie je helpt oogsten.

Met een PGB krijg je een vast geldbedrag van de gemeente (WMO) of het zorgkantoor (Wlz). Dit geld is specifiek bestemd voor je zorg. Jij huurt hiermee zelf hulp in.

Je bent dus je eigen werkgever. Het werkt zo: je vraagt een PGB aan bij de gemeente.

Als je aan de voorwaarden voldoet, keuren ze het budget goed. Stel, je hebt recht op 10 uur hulp per week. In plaats van een organisatie in te schakelen, krijg jij ongeveer €18 tot €25 per uur (afhankelijk van de cao die je hanteert) op je rekening gestort. Jij zoekt zelf een hulp.

Dat kan een zzp’er zijn, een bekende of zelfs een familielid (mits niet je partner of directe mantelzorger).

Met een PGB kun je vaak meer flexibel zijn. Stel, je hebt alleen hulp nodig bij het wassen van de ramen of zwaar tillen, en niet bij persoonlijke verzorging. Je kunt iemand inhuren voor die specifieke klus.

Ook voor hulpmiddelen werkt het anders. Met een PGB kun je soms een aangepaste fiets kopen of een specifieke douchekruk aanschaffen die niet in het standaardassortiment van de gemeente zit.

Maar let op: een PGB is geen vrijbrief om geld uit te geven zoals je wilt. Je moet verantwoording afleggen. Je tekent een zorgovereenkomst, houdt uren bij en zorgt dat je hulp het minimumloon krijgt.

De nadelen die je moet weten

• Administratie: Je moet een administratie bijhouden. Denk aan urenstaten, facturen en contracten. Dit kan ingewikkeld zijn als je hier geen ervaring mee hebt.
• Verantwoordelijkheid: Als je hulp ziek is of stopt, moet je zelf op zoek naar vervanging. Je bent de werkgever.
• Risico op fouten: Als je je niet houdt aan de regels (bijv. te veel betalen aan je hulp), kan de SVB (Sociale Verzekeringsbank) het budget later terugvorderen.

Het is actief bezig zijn met je zorg. Een PGB is ideaal voor mensen die graag de touwtjes in handen hebben.

Je bepaalt zelf wie er over de vloer komt en wanneer. Je kunt een hulp kiezen die dezelfde taal spreekt of die je al jaren kent.

Het geeft een gevoel van vrijheid, maar het vraagt ook tijd en energie.

De harde vergelijking: 5 criteria om te wegen

Laten we beide opties naast elkaar leggen. We kijken naar wat het echt voor je doet in de praktijk.

1. Kosten en eigen bijdrage

Dit zijn de vijf criteria die het verschil maken. Bij zorg in natura betaal je in de WMO een eigen bijdrage. Dit bedrag hangt af van je inkomen en vermogen. Voor 2024 ligt dit bedrag meestal tussen de €20 en €100 per maand, afhankelijk van je situatie. Het is voorspelbaar.

Je krijgt een rekening van het CAK (Centraal Administratiekantoor) en die betaal je. Bij een PGB werkt het anders.

Je krijgt een budget. Voor WMO-zorg betaal je vaak nog steeds een eigen bijdrage, tenzij je kiest voor een PGB met een ‘inkomensafhankelijke bijdrage’.

2. Vrijheid en keuzevrijheid

Het voordeel van een PGB is dat je soms goedkoper uit kunt zijn als je slim inkoopt. Stel, je huurt een zzp’er in voor €22 per uur in plaats van de gangbare tarieven van een grote organisatie. Je bespaart op de kosten, waardoor je budget langer meegaat of je meer uren kunt inkopen.

Echter, een PGB brengt ook verborgen kosten met zich mee. Denk aan de software voor je urenadministratie, reiskosten voor je hulp of de tijd die je kwijt bent aan een goed PGB budgetplan opstellen en het beheren van je budget.

Zorg in natura is vaak duurder in de uitvoering, maar voor jou als gebruiker financieel voorspelbaarder. Dit is het grootste verschil. Met zorg in natura heb je keuzevrijheid binnen het aanbod van de gemeente.

Je kunt vaak kiezen uit twee of drie gecertificeerde organisaties. Maar je kunt niet zomaar een willekeurige buurvrouw inhuren.

De regels zijn strak. Met een PGB is je keuzevrijheid enorm.

Jij bepaalt wie er komt. Stel, je wilt graag een hulp die dezelfde achtergrond heeft of die ’s avonds laat kan komen, wat voor een grote organisatie niet standaard is.

3. Administratie en rompslomp

Met een PGB regel je het zelf. Je kunt hulpmiddelen kopen die perfect bij je passen, zoals een specifieke aangepaste fiets van een merk als Van Raam, zonder dat je hoeft te voldoen aan de standaardmodellen van de gemeente. Deze vrijheid is heerlijk, maar het kan ook overweldigend zijn. Je bent zelf verantwoordelijk voor het vinden van goede hulp.

Bij zorg in natura staat er een professionele organisatie garant voor de kwaliteit. Hier wint zorg in natura glansrijk.

Als je kiest voor een organisatie via de WMO, is je grootste zorg dat je thuis bent als de hulp langskomt.

De administratie is voor hen. Jij ontvangt geen facturen, je hoeft geen loonheffingen af te dragen. Met een PGB zit je in de rol van werkgever.

Je moet een zorgovereenkomst opstellen volgens regels van de SVB. Je moet urenstaten controleren en maandelijks de uren doorgeven.

Je betaalt het salaris uit en houdt vakantiegeld en loonheffing in. Als je hier geen ervaring mee hebt, kan dit een enorme berg werk zijn. Er zijn wel boekhoudprogramma’s speciaal voor PGB, maar die kosten ook geld.

4. Continuïteit en zekerheid

Voor mantelzorgers is dit een valkuil. Ze helpen graag, maar raken verstrikt in de papieren rompslomp.

Zorg in natura ontlast de mantelzorger op dit gebied volledig. Bij zorg in natura is de continuïteit vaak beter geborgd.

Als je vaste hulp van Tzorg of een andere grote aanbieder ziek is, belt de planningautomatisch met een collega.

De organisatie draait door. Jij hoeft niets te regelen. Bij een PGB ben je zelf de vangnet. Als je zelfgekozen hulp ziek wordt of plotseling stopt, sta je alleen.

Je moet snel iemand anders vinden. Dit kan stress opleveren, zeker als je zorg dringend nodig hebt.

Je moet altijd een back-up plan hebben. Er is een uitzondering: als je kiest voor een PGB via de Wlz (Wet langdurige zorg), heb je vaak wel recht op vervanging via een zorgkantoor als het echt misgaat.

5. Passend bij je situatie (Maatwerk)

Maar bij een WMO-PGB ben je vaak meer op jezelf aangewezen. Zorg in natura is vaak gestandaardiseerd. De hulp komt op vaste tijden en voert vaste taken uit.

Dit werkt goed voor mensen die structuur nodig hebben en geen specifieke wensen hebben. Een PGB draait om maatwerk.

Stel, je bent een oudere die graag mantelzorg ontvangt van een kleinkind, maar dit kleinkind wil graag een vergoeding. Met een PGB kan dit (mits voldoende afstand). Of stel, je hebt een specifieke aandoening waardoor je alleen een bepaalde techniek van tillen prettig vindt.

Een grote organisatie stuurt standaard medewerkers met een basistraining. Met een PGB kun je iemand inhuren die specifiek is getraind in jouw aandoening.

"Een PGB geeft je de vrijheid om je leven in te richten zoals jij dat wilt, zonder dat je je hoeft aan te passen aan de dienstroosters van een groot bedrijf."

Keuzehulp: Welke optie kies je wanneer?

Om het helder te maken, hier een simpele leidraad. Gebruik dit als startpunt voor je gesprek met de gemeente of het zorgkantoor.

Kies voor zorg in natura als: Kies voor een PGB als:

• Je weinig tijd of energie hebt om administratie te doen.
• Je zekerheid wilt: je wilt weten dat er altijd iemand komt, ook als iemand ziek is.
• Je geen specifieke, ingewikkelde wensen hebt voor je hulp of hulpmiddelen.
• Je het prettig vindt dat professionals de zorg regelen, zonder dat jij je hoeft te mengen in contracten en salarissen.
• Je mantelzorger bent en de zorg liever uitbesteedt aan een organisatie om de relatie met je naaste te ontlasten.

• Jij de regie wilt houden over wie er bij je over de vloer komt.
• Je specifieke wensen hebt die niet passen in het standaardaanbod (bijv. een hulp die dezelfde hobby’s heeft of specifieke kennis van kankerzorg).
• Je een hulp wilt inschakelen die je al kent, zoals een bekende of verre familie (niet je partner of directe mantelzorger).
• Je bereid bent tijd te investeren in administratie en het regelen van zaken.
• Je budgetbewust bent en denkt dat je goedkoper uit kunt zijn door zelf zzp’ers in te huren.

De middenweg: Zorg met een PGB via een PGB-dienstverlener

Is het een keuze tussen zwart of wit? Helemaal niet. Er bestaat een gouden middenweg die steeds populairder wordt.

Dit is de combinatie van een PGB met de ondersteuning van een PGB-dienstverlener. Hoe werkt dat? Jij kunt zelf een PGB persoonsgebonden budget aanvragen en krijgt dit na goedkeuring toegekend.

In plaats van zelf alles te regelen, schakel je een PGB-dienstverlener in. Denk aan organisaties zoals Pantein, Marente of een lokale PGB-consulent.

Deze dienstverlener neemt de zware administratie uit handen. Zij regelen de contracten, de salarisbetalingen en de urenregistratie.

Jij behoudt de keuzevrijheid. Jij zoekt zelf een hulp uit (bijvoorbeeld via een website als Hulpen.nl of via een lokale zzp’er). De PGB-dienstverlener zorgt dat de papieren kloppen en dat de hulp op tijd betaald wordt. Hiervoor rekenen ze een vergoeding, vaak een percentage van het budget (bijvoorbeeld 5% tot 10%).

Dit is een uitstekende optie voor mantelzorgers die graag de regie willen houden over de zorg, maar geen zin hebben in de administratieve rompslomp. Het biedt de flexibiliteit van een PGB voor mantelzorgers uitbetalen, maar met de service en zekerheid die lijkt op zorg in natura.

Het is de perfecte manier om mantelzorg te combineren met professionele ondersteuning, zonder dat je gek wordt van de formulieren. Wat je ook kiest, onthoud dat dit geen definitieve keuze is voor het leven. Vaak kun je na een jaar overstappen van PGB naar zorg in natura of andersom, als je situatie verandert.

Praat erover met je wijkteam of een onafhankelijke cliëntondersteuner. Zij helpen je de knoop door te hakken.