Spraakbesturing voor ouderen instellen: Siri en Google Assistant uitleg

Stel je voor: je zit lekker in je luie stoel en je wilt de verwarming een beetje hoger zetten. Of je wilt weten hoe laat de thuiszorg langs komt.

In plaats van dat je eerst moet zoeken naar je telefoon, een app moet openen en een paar keer moet tikken, zeg je gewoon: "Hé Siri, zet de verwarming op 21 graden." Dat is het gemak van spraakbesturing.

Het is niet meer iets uit een sciencefictionfilm. Het is er nu echt, en het is speciaal handig voor ouderen die net wat langer zelfstandig thuis willen blijven wonen. Veel mensen denken dat dit ingewikkeld is.

Dat het alleen voor de jongere generatie is. Maar dat valt enorm mee.

Met een paar simpele stappen kun je een heleboel regelen in huis, gewoon met je stem. Dit helpt enorm als je minder goed ter been bent, of als je handen niet meer zo meewerken. Het maakt het leven net even wat makkelijker en veiliger. In dit artikel leggen we uit hoe je Siri op een Apple iPhone of iPad en Google Assistant op een Android-telefoon of tablet instelt.

Wat is spraakbesturing eigenlijk?

Stel je een digitale hulp voor die altijd luistert. Dat is wat Siri en Google Assistant zijn.

Het zijn programmaatjes in je telefoon of tablet die reageren op je stem.

Je kunt ze vragen stellen of opdrachten geven. Vraag bijvoorbeeld: "Hoe laat is het?" of "Bel naar mijn dochter". Ze begrijpen gewone taal.

Je hoeft geen computerwoorden te leren. Het grote voordeel is dat je geen toetsenbord meer nodig hebt.

Dat is fijn als je brillen kwijt bent of als je vingers niet meer zo soepel zijn. Je kunt het gebruiken voor simpele dingen, zoals een timer zetten voor de aardappelen. Maar je kunt het ook koppelen aan andere apparaten in huis. Denk aan slimme lampen of een thermostaat. Dit heet domotica.

Het maakt een huis slimmer en veiliger. Veel senioren hebben een abonnement via de WMO of ontvangen hulp van mantelzorgers.

Spraakbesturing kan hier een handig hulpmiddel bij zijn. Het kan helpen om herinneringen in te stellen voor medicijnen. Of om snel hulp in te roepen.

Het is geen vervanging voor echte zorg, maar het ondersteunt zelfstandig wonen. Het geeft een gevoel van controle.

De basis: Siri instellen op iPhone of iPad

Siri is de assistent van Apple. Hij zit al in je iPhone of iPad.

Als je een toestel hebt van de afgelopen jaren, kun je hem direct gebruiken. Het enige wat je hoeft te doen is hem aanzetten en je stem leren herkennen. Zo start je: Als je dit hebt gedaan, luistert Siri altijd naar je.

1. Open de app Instellingen op je scherm.
2. Zoek naar Siri & Zoeken en tik daarop.
3. Zet de schakelaar aan bij Luisteren naar 'Hé Siri'.
4. Volg de stappen op het scherm. Je moet een paar zinnetjes zeggen, zoals "Hé Siri, wat is het weer?".
5. Zet ook aan: Druk op de zijknop voor Siri (op oudere modellen is dit de thuisknop).

Je kunt nu zeggen: "Hé Siri". Zeg daarna wat je wilt.

Bijvoorbeeld: "Stuur een appje naar Piet". Of "Zet een wekker om 8 uur". Siri antwoordt meestal meteen. Als je geen zin hebt om te praten, kun je ook typen.

Dat regel je in dezelfde instellingen bij Bediening met toetsenbord. Om Siri goed te laten werken, moet je internet hebben.

Een WiFi-verbinding is het beste. Als je dat niet hebt, werkt het via 4G of 5G. Zorg dat je toestel up-to-date is.

Werken met Siri in de praktijk

Ga naar Instellingen > Algemeen > Software-update. Een recente versie werkt vaak stabieler en begrijpt je beter.

Wat kun je nu echt met Siri? Er zijn een paar commando's die superhandig zijn voor ouderen. Je kunt Siri vragen om te bellen.

Zeg simpelweg: "Hé Siri, bel naar Thuiszorg Drenthe". Of "Bel buurman Jan".

Siri zoekt in je contactenlijst. Zorg dat de namen duidelijk zijn opgeslagen.

Ook voor medicijnen is het fijn. Zeg: "Hé Siri, zet een herinnering voor morgen om 10 uur: neem mijn pillen". Siri stuurt dan een melding.

Je hoeft nergens aan te denken. Dit is een groot hulpmiddel voor zelfstandig wonen.

Ook voor mantelzorgers is dit handig. Zij kunnen via de agenda zien wat er moet gebeuren. Je kunt Siri ook gebruiken voor contact met de buitenwereld. Vraag: "Hoe is het weer vandaag?" voordat je de deur uitgaat.

Of: "Lees het laatste nieuws voor". Siri kan dan een samenvatting van een krant voorlezen.

Dit werkt vooral goed als je slechtziend bent. Het is alsof iemand de krant voor je voorleest.

Google Assistant instellen op Android

Heb je een Samsung, Nokia of ander Android-toestel? Dan is Google Assistant jouw hulpje.

Het werkt eigenlijk hetzelfde als Siri, maar dan van Google. Ook dit zit al op je telefoon. Je moet het alleen even activeren.

De meeste Android-telefoons hebben een knop onderin het scherm of een fysieke knop. Zo zet je Google Assistant aan:

Net als bij Siri moet je je stem even opnemen. Je zegt een paar zinnetjes in.

1. Open de app Google (het oranje/witte/blauwe icoon).
2. Rechtsonderin tik je op je profielfoto (die cirkel).
3. Kies voor Instellingen.
4. Tik op Google Assistant.
5. Scrol naar beneden en kies Assistent-stem en -audio.
6. Zet de schakelaar aan bij Luisteren naar 'Hé Google'.

Dit helpt Google om jouw stem te herkennen boven die van de TV of andere mensen. Als je klaar bent, kun je zeggen: "Hé Google". Dit werkt ook als je scherm uit staat, mits je toestel dit ondersteunt. Android-toestellen zijn er in alle soorten en maten.

Een goedkoop model voor senioren, zoals een Samsung Galaxy A-serie (vanaf €150), werkt prima voor deze functies. Je hebt geen duur toestel nodig, al kun je ook een iPad instellen voor senioren als je liever Apple gebruikt.

Belangrijk is dat de microfoon schoon is en dat je duidelijk spreekt. Het werkt het beste als je niet te veel achtergrondgeluid hebt. Google Assistant is heel sterk in het begrijpen van Nederlandse spraak.

Je kunt hem koppelen aan apps die je misschien al gebruikt. Denk aan de app van de thuiszorgorganisatie.

Handige commando's voor Google Assistant

Vraag: "Hé Google, open [Naam Thuiszorg App]". Dit scheelt zoeken in menu's. Ook voor domotica (slimme huis) is Google Assistant heel goed.

Als je een slimme thermostaat hebt, zoals een Nest of Tado (vanaf €200), kun je zeggen: "Hé Google, zet de verwarming lager".

Dit is ideaal als je last hebt van reuma en niet makkelijk op kunt staan. Je kunt ook slimme lampen (Philips Hue, vanaf €50 per lamp) aanzetten met je stem. Een andere fijne functie is het bellen via spraak.

Zeg: "Hé Google, bel naar 112" in geval van nood. Of "Bel de mantelzorger".

Je kunt ook vragen om een routebeschrijving, al moet je daarvoor wel de Google Maps app hebben.

Dit helpt bij het plannen van een bezoekje aan de dagbesteding.

Prijzen en mogelijkheden: wat kost het?

De software zelf, Siri en Google Assistant, is gratis. Die zit al op je telefoon.

Je hoeft er niets voor te betalen. Het enige wat je nodig hebt is een telefoon of tablet. De kosten zitten dus in de aanschaf van het apparaat.

Een basismodel voor ouderen kost tussen de €100 en €250. Denk aan de iPhone SE of een simpele Samsung.

Wil je de spraakbesturing uitbreiden naar andere apparaten in huis? Dan komen er kosten bij.

Dit heet een 'slim huis'. Je kunt starten met een slimme luidspreker voor ouderen. Dit is een speaker met Google Assistant of Siri (HomePod mini) ingebouwd. Een Google Nest Mini kost ongeveer €30 tot €50.

Je kunt deze in de woonkamer zetten. Je kunt dan ook muziek afspelen via je stem.

Wil je de verlichting bedienen? Dan koop je slimme lampen. Merken zoals Philips Hue of Ikea Tradfri zijn populair.

Een starterspakket (2 lampen + schakelaar) kost ongeveer €70 tot €100. Een slimme thermostaat kost vaak tussen de €150 en €250.

Sommige zorgverzekeraars of gemeentes vergoeden dit soms via de WMO of PGB, vooral als het medisch noodzakelijk is. Vraag dit altijd na bij je wijkteam. Er zijn ook speciale spraakassistenten voor ouderen, zoals de CareRadio, een eenvoudige telefoon voor dementie of de slimme pillendoos van Hero (vanaf €10 per maand abonnement).

Deze zijn specifiek gemaakt voor zorg en zijn vaak makkelijker in gebruik.

Ze zijn duurder, maar bieden soms directe koppelingen met alarmcentrales of mantelzorgers. Dit is handig als je geen zin hebt in ingewikkelde instellingen.

Praktische tips voor ouderen

Om goed overweg te komen met Siri of Google Assistant, zijn er een paar tips. Ten eerste: praat normaal.

Je hoeft niet te schreeuwen of heel langzaam te praten. Gewoon je normale stem gebruiken werkt het best.

Zorg dat je telefoon dichtbij is, binnen een meter of drie. Probeer de commando's op te schrijven. Hang een lijstje naast je stoel of op de koelkast.

Schrijf dingen op die je vaak gebruikt. Bijvoorbeeld: "Hé Siri, bel de thuiszorg" of "Hé Google, zet de kookwekker op 10 minuten".

Dit helpt je om het te onthouden. Oefening baart kunst. Let op je privacy. Siri en Google luisteren continu, maar ze bewaren pas iets als je "Hé Siri" of "Hé Google" zegt. Toch kun je de geschiedenis wissen.

Ga naar instellingen en kies voor "Verwijder geschiedenis". Dit is handig als je niet wilt dat anderen zien wat je hebt gevraagd.

Vraag je mantelzorger om dit eens in de zoveel tijd te doen. Als het niet lukt, vraag dan hulp. Dit is geen schande.

Veel thuiszorgorganisaties hebben vrijwilligers of medewerkers die hierbij kunnen helpen. Of vraag het aan je kinderen of kleinkinderen.

Zij zijn vaak bekend met deze techniek. Het is belangrijk dat je je veilig voelt met de techniek in huis. Als laatste: gebruik het voor kleine dingen.

Het hoeft niet alles te regelen. Misschien wil je alleen maar de tijd horen of een liedje afspelen.

Dat is al genoeg. Het gaat erom dat het jou helpt.

Maak het niet groter dan het is. Het is een hulpmiddel, net als een wandelstok of een leesbril. En dat werkt best fijn.