Spraakgestuurde lichten voor mensen met beperkte mobiliteit

Je staat op en het is nog donker. Je wilt geen gedoe met schakelaars die ver weg zijn.

Of je partner slaapt nog en je wilt hem of haar niet wakker maken. Herkenbaar? Spraakgestuurde lichten zijn dan een echte gamechanger.

Je zegt wat je wilt en het licht gaat aan. Simpel. Veilig. Geen gedoe met zoeken of buigen.

Wat zijn spraakgestuurde lichten?

Spraakgestuurde lichten zijn lampen die reageren op je stem. Je geeft een commando en de lamp doet wat je vraagt. Aan. Uit. Zachter. Harder. Een andere kleur.

Je kunt ze vaak ook nog bedienen met een app of een afstandsbediening. Maar de stem is de makkelijkste manier. Zeker voor mensen met beperkte mobiliteit.

Het werkt met een slimme lamp en een slimme speaker of hub.

De lamp zelf heeft een ingebouwde microfoon of luistert via de speaker. Je spreekt de speaker aan en die stuurt de lamp aan. Je kunt ook een losse spraakassistent kopen. Denk aan Google Nest Mini of Amazon Echo Dot.

Die kosten tussen de 20 en 50 euro. De lampen zijn vaak led-lampen.

Die zijn zuinig en gaan lang mee. Je kunt ze dimmen en soms van kleur veranderen. Handig voor sfeer, maar ook voor veiligheid.

Een helder licht helpt bij het zien van obstakels. Een zacht licht is prettig voor het slapen gaan.

Waarom dit zo handig is bij beperkte mobiliteit

Stel je voor dat je in een rolstoel zit of moeilijk loopt. Een schakelaar aan de muur is soms net buiten bereik.

Je moet je omdraaien of voorover buigen. Dat kan pijn doen of zelfs gevaarlijk zijn. Met spraakgestuurde lichten blijf je gewoon zitten.

Je roept gewoon: “Licht aan” en het is geregeld. Ook voor mensen met artritis of parkinson is dit een uitkomst.

Kleine knopjes zijn lastig om in te drukken. Je hand trilt of je hebt kracht nodig. Een stemcommando is makkelijker.

Je hoeft niets vast te pakken. Je hoeft alleen maar te praten.

En denk aan mantelzorg. Als je partner ’s nachts naar het toilet moet, wil je niet wakker gemaakt worden door een fel licht.

Met spraaksturing kun je een zacht nachtlicht aanzetten. Of je kunt een timer instellen. Na 10 minuten gaat het licht automatisch uit. Dat is rust voor jullie allebei.

Hoe het werkt: de techniek achter de stem

Je hebt drie dingen nodig: een slimme lamp, een spraakassistent en internet. De lamp heeft een lampvoet of een fitting.

Meestal E27 of E14. Dat zijn de gangbare maten. Je schroeft de lamp in je bestaande armatuur.

Daarna download je een app. Bijvoorbeeld de Philips Hue app of de KlikAanKlikUit app.

In de app koppel je de lamp aan de spraakassistent. Dat heet ‘koppelen’ of ‘integreren’. Je volgt de stappen op je telefoon. Meestal duurt dat een paar minuten.

Daarna zeg je: “Hey Google, zet de lamp aan”. Of “Alexa, dim de lamp tot 50 procent”.

De lamp reageert direct. Je kunt ook routines maken. Een routine is een serie acties.

Bijvoorbeeld: “Goedemorgen” roepen en de lamp gaat aan, de gordijnen open (als je die hebt) en de thermostaat omhoog.

Dat werkt met Google Home of Amazon Alexa. Je kunt ook een schema instellen. Lampen gaan automatisch aan bij zonsondergang.

Veel systemen werken zonder dat er een kabeltje naar de lamp hoeft. De lampen zijn draadloos en hebben hun eigen stroom via het lichtnet.

Wel moet de lamp binnen bereik van je wifi zijn. Een sterke wifi-verbinding is belangrijk. Anders reageert de lamp traag.

Varianten en modellen: wat kun je kopen?

Er zijn veel merken, die je vaak ook kunt bedienen via een speciale tablet voor ouderen. Kies voor een systeem dat werkt met Google of Amazon.

Dat is het makkelijkst voor spraakbesturing voor ouderen. Hieronder een paar opties die goed passen bij thuiszorg en WMO-hulpmiddelen.

• Philips Hue: Dit is een bekend merk. Je koopt een starterkit met 2 of 3 lampen en een bridge (een hub). Een starterkit kost ongeveer €80-€150. Een losse lamp kost €15-€40. Je kunt ze bedienen via Google Assistant, Siri of Alexa. Ze zijn betrouwbaar en hebben veel opties.
• KlikAanKlikUit (KAKU): Een Nederlands merk. Werkt vaak zonder bridge. Een losse slimme lamp kost €20-€35. Je kunt ze koppelen aan een app. Ook zijn er speciale sets voor ouderen. Bijvoorbeeld een set met een grote afstandsbediening. Die kost rond de €50.
• IKEA Trådfri: Goedkoper. Een lamp kost €10-€25. Je hebt een gateway nodig (€30). Werkt met Google en Alexa. Wel iets meer technische stappen nodig. Maar prima te doen.
• LIFX: Werkt zonder hub. Alles via wifi. Een lamp kost €30-€60. Makkelijk als je geen extra apparaat wilt installeren.

Prijzen kunnen verschillen per winkel. Kijk bij Bol.com of Gamma. Soms zit er een WMO-vergoeding mogelijkheid op bepaalde systemen.

Vraag dit na bij je gemeente of het WMO-loket. Sommige hulpmiddelen zijn vergoedbaar als ze nodig zijn voor veilig wonen.

Praktische tips om te beginnen

Begin klein. Koop één lamp en een spraakspeaker.

Test het in de slaapkamer of woonkamer. Zorg dat je wifi goed is. Gebruik een sterke router.

Leg eventueel een wifi-versterker bij. Dat voorkomt dat de lamp niet reageert.

Let op de stemherkenning. Soms verstaat de speaker je niet goed.

Oefen met duidelijke commando’s. Zeg: “Lamp aan” in plaats van een lange zin. Je kunt ook een speciale oproepnaam instellen. Bijvoorbeeld: “Slaapkamer lamp aan”.

Denk aan de mantelzorger. Zij kunnen ook de app gebruiken.

Als jij even geen stem kunt gebruiken, kunnen zij het licht bedienen. Handig bij ziekte of vermoeidheid. Denk ook aan veiligheid, zoals een flitslicht bij het rookalarm, en stel timers in.

Zo voorkom je dat het licht aan blijft staan. Veiligheid voorop.

Zorg dat de kabels netjes zijn weggewerkt. Geen losse snoeren waar je over kunt struikelen. Kies voor lampen die niet heet worden. Led-lampen blijven koel.

Dat is veilig voor kinderen en huisdieren. Check de WMO.

Als je een indicatie hebt voor hulpmiddelen, vraag dan of deze lampen meetellen. Soms is er budget voor domotica. Dat heet dan “woningaanpassing”.

Neem contact op met je gemeente. Zij weten wat mogelijk is.

Keuzehulp: welk systeem past bij jou?

Vraag jezelf af: wat wil je precies? Alleen licht aan en uit?

Of ook dimmen en kleur? Voor alleen aan/uit is een KlikAanKlikUit-lamp vaak goed genoeg. Die werkt met een simpele app.

Je kunt ook een losse spraakspeaker kopen. Een Google Nest Mini kost rond de €30.

Daarmee stuur je de lamp aan. Wil je meer? Bijvoorbeeld dat het licht zachter wordt als je een film kijkt? Dan is Philips Hue een goede keuze.

Het werkt soepel en heeft veel opties. Je kunt ook sensoren kopen.

Die reageren op beweging. Handig als je ’s nachts opstaat. Een bewegingssensor kost €25-€40.

Hou rekening met je budget. Een starterset van Philips Hue kost €100-€150.

Een enkele lamp van KlikAanKlikUit kost €25. IKEA is het goedkoopst. Maar let op: je hebt soms een gateway nodig. Die kost extra.

Tel alles even op. Denk aan de installatie.

Heb je hulp nodig? Vraag de mantelzorger of een buurman.

Of kijk of de thuiszorg kan helpen. Sommige hulpmiddelenwinkels bieden installatie aan. Dat kost vaak €50-€100. Maar het scheelt je tijd en stress.

Tips voor dagelijks gebruik

Gebruik makkelijke commando’s. Zeg: “Lamp uit” in plaats van “Wil je alsjeblieft de lamp uitzetten”.

De speaker herkent korte zinnen beter. Oefen een paar keer. Het went snel.

Maak routines. Zeg “Goedenavond” en alle lampen gaan uit behalve de gang. Of zeg “Slaapwel” en de lamp in de slaapkamer gaat aan op 10 procent.

Dat werkt met Google Home of Alexa. Je stelt het in via de app. Gebruik timers. Als je vergeet het licht uit te doen, schakel dan een timer in.

Na 30 minuten gaat het uit. Dat bespaart energie en voorkomt onveilige situaties.

Houd rekening met beperkingen. Sommige stemmen zijn moeilijk te verstaan.

Test met verschillende commando’s. Vraag je mantelzorger om te helpen met de eerste instellingen. Daarna kun je het zelf.

Check de WMO. Als je een WMO-indicatie hebt voor thuiszorg of hulpmiddelen, vraag dan of deze lampen meetellen.

Soms is er budget voor domotica. Dat heet dan “woningaanpassing”. Neem contact op met je gemeente. Zij weten wat mogelijk is.