Tillift veilig bedienen: Training voor mantelzorgers
Een zware tillift in de woonkamer. Je partner, moeder of vader die hulp nodig heeft bij opstaan.
De spanning die je voelt: doe ik dit wel goed? Een verkeerde beweging en jij hebt rugpijn, of erger, je geliefde valt. Het is een situatie waar veel mantelzorgers dagelijks mee worstelen.
Ze krijgen een tillift vanuit de WMO, maar de instructie is vaak een papiertje of een snelle demo. Dat is niet genoeg.
Je wilt weten hoe het echt moet, zodat het veilig is voor iedereen.
Een tillift is een geweldig hulpmiddel. Het ontlast je enorm. Maar het is ook een machine met risico’s. Een goede training is dus niet optioneel; het is essentieel.
Je leert de lift kennen, je leert de veiligheidsregels en je krijgt vertrouwen. In dit artikel lees je precies wat je moet weten om de tillift veilig te bedienen, van de basis tot de praktische tips die je nergens anders vindt.
Wat is een tillift precies en waarom is training nodig?
Een tillift, of sta-op-lift, is een apparaat dat helpt bij het verplaatsen van iemand die niet goed zelf kan staan of lopen. Je hebt de mobiele varianten die je door het huis kunt rijden en de plafondlift die vast aan het plafond hangt. De meeste mantelzorgers krijgen een mobiele tillift via de WMO.
De lift tilt de persoon veilig op vanuit bed, de stoel of de badkamer en brengt ze naar een andere plek.
De kern is het hefvermogen en de tilliem. Waarom is training zo belangrijk?
Omdat je met een tillift niet zomaar even iets optilt. Je tilt een mens. Er kunnen letsel ontstaan bij de gebruiker als de liem verkeerd zit of als de lift kantelt.
En jijzelf kunt ernstige rugklachten krijgen als je zelf ook nog gaat trekken of duwen.
Een training zorgt ervoor dat je de bediening kent, de veiligheidschecks uitvoert en weet wat te doen bij een storing. Je voorkomt ongelukken. Stel je voor: je zet de lift aan en de batterij is leeg. Of je start de lift en de wielen blokkeren niet. Een goede training geeft je een stappenplan.
Je leert de lift inspecteren voordat je begint. Je leert de juiste maat liem te kiezen.
Dit is het verschil tussen een zorgzame ervaring en een stressvolle, gevaarlijke situatie.
Het draait om veiligheid en waardigheid.
De kern: stap-voor-stap de tillift veilig gebruiken
Het proces begint altijd bij de voorbereiding. Zorg dat de tillift volledig is opgeladen.
Een halflege batterij geeft problemen midden in de transfer. Controleer of de wielen vergrendeld zijn. Je wilt niet dat de lift wegschuift als je net tilt.
Haal de juiste liem uit de kast. Let op de maat (S, M, L, XL) en het type (heupliem, bodyliem, hoofdsteun).
De liem moet passen bij de lichaamsbouw en de kleding van de persoon. De volgende stap is het aantrekken van de liem. Dit is vaak het lastigste deel voor de gebruiker.
Zorg dat de liem goed aansluit, zonder te knellen. De sluitingen moeten stevig vastzitten.
De liem mag niet draaien. Plaats de liem op de juiste plek: de heupliem rond de bovenbenen en de bodyliem om de romp.
Controleer altijd of de liem over de schouders en heupen van de persoon gaat, en niet over de oksels of de buik. Dit voorkomt blessures. Als de liem om is, rijd je de tillift eroverheen. De poten moeten wijd genoeg staan voor stabiliteit. De lift moet zo recht mogelijk boven de persoon staan.
Zorg dat de haak makkelijk te bereiken is. Hang de haak in het midden van de liem.
De meeste tilliften hebben een 'quick-release' systeem. Zorg dat de haak goed vastklikt. Controleer dit visueel. Haal de haak nooit door de lussen van de liem, dat is een veelgemaakte fout.
Nu begint het tillen. Druk op de knop omhoog.
Ga zelf staan en beweeg mee. Blijf de persoon in de gaten houden. Vraag: "Voelt het goed? Pijnlijk?
Duizelig?" Stop direct als er iets niet goed voelt. De tillift moet langzaam en stabiel bewegen.
Zorg dat je de persoon draaiend of schuinend verplaatst, niet in een rechte lijn, tenzij dat de bedoeling is. Rijdt rustig naar de nieuwe plek, bijvoorbeeld het bed of een douchestoel veilig instellen voor gebruik. Bij het laten zakken, zorg je dat de poten ver genoeg onder het bed of de stoel staan.
Laat de persoon zakken tot hij/zij steun heeft. Haal de haak los zodra het gewicht er af is.
Vergeet niet de wielen te ontgrendelen voordat je de lift wegruilt. De lift moet altijd droog en opgeladen terug in de hoek.
De liem was je volgens de wasvoorschriften, meestal op 60 graden.
Soorten tilliften en kosten: Wat past bij jou?
De meeste mantelzorgers krijgen een mobiele tillift vergoed via de WMO. Dit zijn de modellen die op batterijen rijden. Ze zijn robuust en geschikt voor binnen.
De bekendste merken in de thuiszorg zijn Guldmann, Etac en Handi-Move. Een Guldmann Compact Lift of Etac R82 Swift is een veelgezien model.
Ze wegen rond de 35-45 kilo, exclusief accu. De accu is apart en laadt op met een lader.
De prijzen liggen in de vrije markt vaak tussen de €1.500 en €3.000 voor een nieuwe mobiele lift. Via de WMO betaal je meestal een eigen bijdrage. Die hangt af van je inkomen.
Je kunt ook een tweedehands lift kopen, bijvoorbeeld via zorgveilingen of speciale sites voor hulpmiddelen.
Dan ben je vaak €500 tot €1.000 kwijt. Let wel op de staat van de accu en het hefvermogen. Een andere optie is de plafondlift. Dit is een vaste lift die in de slaapkamer of badkamer hangt.
Veel comfortabeler voor de gebruiker, maar je moet boren in het plafond en het is duurder. Een plafondlift zoals de Guldmann GH2 of de Tracklift kost al snel €3.000 tot €5.000 inclusief installatie.
Dit vergt een aparte WMO-aanvraag voor woningaanpassingen. Voor mantelzorgers is de mobiele lift vaak de eerste stap om met een ergonomische werkhouding rugklachten te voorkomen.
De tilliems zijn ook onderdeel van de kosten. Een nieuwe liem kost tussen de €50 en €150, afhankelijk van de maat en het type. Via de WMO kun je deze vaak ook declareren als ze versleten zijn.
Zorg dat je altijd reserve-liems in huis hebt (minimaal 1). Als de liem in de was is, kun je niet tillen. Ook slijtage is een reden voor een nieuwe liem.
Veiligheidstips voor mantelzorgers: Dit wil je weten
Veiligheid draait om routine. Maak er een gewoonte van om de lift elke dag te checken.
Kijk naar de banden. Zitten er scheuren in? Draaien ze soepel?
Hoor je vreemde geluiden bij het tillen? Smeer de bewegende delen af en toe met een droge doek. Vraag de thuiszorg of een ergotherapeut om de lift jaarlijks na te kijken. Zij weten precies hoe het onderhoud moet.
De juiste liem is goud waard. Gebruik nooit een verkeerde maat.
Een te kleine liem knelt en geeft blauwe plekken. Een te grote liem schuift op en is onveilig. Wees creatief met het aantrekken van de liem als iemand niet goed kan zitten.
Gebruik de Trendelenburg-stand (hoofd laag, benen omhoog) van de lift om de persoon in de juiste houding te krijgen. Oefen dit zonder persoon eerst.
De omgeving is net zo belangrijk. Zorg dat er geen losse snoeren, tapijten of speelgoed op de grond ligt.
De poten van de lift moeten stabiel staan. Als je een drempel over moet, doe dit dan met twee personen of met een speciale drempelhulp. Zorg dat de persoon geen last heeft van tocht of lawaai. Blijf praten.
"Ik ga nu tillen." "Even een kleine hobbel." Voel je je onzeker?
Bel de ergotherapeut of de leverancier. Vraag om extra uitleg.
Er bestaan speciale trainingsvideo’s van de merken zelf, bijvoorbeeld van Guldmann of Etac. Die zijn vaak gratis online te vinden.
En vergeet je eigen houding niet. Blijf met je rug recht staan, buig door je knieën. Druk niet met je handen op de lift, maar gebruik de bediening. Jij bent de bestuurder, niet de motor.
Als er iets misgaat, bijvoorbeeld de lift blijft hangen, druk dan op de noodstop.
De meeste liften hebben een rode knop. Haal de stroom eraf. Bel direct de leverancier of de calamiteitenlijn van de thuiszorg.
Probeer de persoon nooit met gewicht te ondersteunen als de lift het begeeft. De lift is zwaar, maar de veiligheid van jou en de gebruiker gaat boven alles.
“Een tillift is geen speelgoed. Het is een medisch hulpmiddel. Behandel het met respect en zorg.”
Als laatste: het is oké om hulp te vragen. Tillen is zwaar, ook met een lift.
Vraag een familielid of buurman om te assisteren bij het aantrekken van de liem of het verplaatsen van de lift. Samen gaat het sneller en veiliger. Je bent niet alleen.
Gebruik de WMO voor training. Vergeet niet je te registreren als mantelzorger en vraag bij de gemeente om een training.
Je hebt er recht op. Zorg goed voor jezelf, dan kun je goed voor een ander zorgen.